Stagn

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá
Lumbard ucidental Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa.
Stagn
   

50
Sn
 
               
               
                                   
                                   
                                                               
                                                               
                   
indio ← stagn → antimonio
Aspèt
Aspèt de l'elemènt
Arzentàt, löster
Generalità
Nòm, sìmbol, nömer atòmich stagn, Sn, 50
Serie metall del blocch p
Grupo, periot, bloch 14 (IVA), 5, p
Densità 7 310 kg/m³
Dürèsa 1,5
Configürasiù dei eletrù
Configürasiù dei eletrù
Proprietà atomiche
Peso atòmich 118,710
Ragio atòmich (calc.) 145 (145) pm
Ragio covalènt 141 pm
Ragio de van der Waals 217 pm
Configürasiù dei eletrù [Kr]4d10 5s2 5p2
e per leèl energétich 2, 8, 18, 18, 4
Stàcc de osidasiù 4,2 (anfotero)
Strütüra cristalìna tetragonàl
Proprietà fìziche
Stat de la matéria solido
Pont de füziù 505 08 K (231 93 °C)
Pont de ebulisiù 2 875 K (2 602 °C)
Volüm molàr 16 29 × 10−6 /mol
Entalpia vapurizasiù 295 8 kJ/mol
Calùr de füziù 7,029 kJ/mol
Tensiù de vapùr 5 78 × 10−21 Pa a 505 K
Velocità del suono 2 500 m/s a 293,15 K
Otre proprietà
Nömer CAS Mudel:CAS
Eletronegatività 1,96 (Scala de Pauling)
Calùr specìfich 228 J/(kg·K)
Condücibilità elètrica  × 10Mudel:Val/delimitnum /(m·Ω)
Condücibilità tèrmica 66,6 W/(m·K)
Energia de prìma iunizasiù 708,6 kJ/mol
En. de segónda iunizasiù 1 411,8 kJ/mol
En. de tèrsa iunizasiù 2 943,0 kJ/mol
En. de quàrta iunizasiù 3 930,3 kJ/mol
Energia de quìnta iunizasiù 7 456 kJ/mol
Izòtop piö stàbii
iso NA TD DM DE DP
112Sn 0,97% Sn l'è stàbil con 62 neütrù
114Sn 0,65% Sn l'è stàbil con 64 neütrù
115Sn 0,34% Sn l'è stàbil con 65 neütrù
116Sn 14,54% Sn l'è stàbil con 66 neütrù
117Sn 7,68% Sn l'è stàbil con 67 neütrù
118Sn 24,23% Sn l'è stàbil con 68 neütrù
119Sn 8,59% Sn l'è stàbil con 69 neütrù
120Sn 32,59% Sn l'è stàbil con 70 neütrù
121mSn sintétich 55 agn IT
β
0,006
0,394

121Sb
122Sn 4,63% Sn l'è stàbil con 72 neütrù
124Sn 5,79%  × 10Mudel:Val/delimitnumagn ββ 2,2870 124Te
126Sn sintétich  × 10Mudel:Val/delimitnumagn β 0,380 126Sb
iso: isotopo
NA: bondànsa en natüra
TD: tép de smezamènt
DM: modalità de decadimènt
DE: energia de decadimènt in MeV
DP: prodót del decadimènt

El stagn l'è on element chimegh. El sò numer atomegh l'è 'l 50, e 'l sò simbol a l'è Sn.
L'è on metall de post-transizion putost ladin, dificil de ossidàss e che 'l resist a la corosion. L'è doperaa in d'ona motta de legh (la pussee importanta l'è 'l bronz), e per quattà alter metai che se coroden pussee facilment (per esempi piomb, zinch e azzal).
El stagn el se tira foeu soratutt de la cassiterite e de la stannite.
A l'è de color bianch argentaa e 'l gh'ha ona forma de cristall. L'è staa vun di primm metai a vess doperaa de l'omm, soratutt per fà su el bronz (insemma al ramm). I primm miner de stagn hinn nassuu in Cornovaja, e de lì el metall el s'è spantegaa in tutta l'Europa.

El nomm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

La parolla stagn la riva del latin stannum, con l'istess significaa. L'è doperaa in tutt i lengov romanz (italian stagno, catalan estany, frances étain, spagnoeu estaño, romen staniu, portoghes estanho, sardegnoeu istangu). La parolla la s'è spantegada anca in di lengov celtegh goidelegh (irlandes stán, scozzes staoin, manx stainney) e in del basch (eztainu).