Pruvincia de Bèrghem

De Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Lumbard ucidental Quest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa.
Pruvincia de Bèrghem
Provinça
Pruvincia de Bèrghem - Sœmeanza
Dats aministrativ
Stat
Flag of Italy.svg
Italia
Rejon
Flag of Lombardy.svg
Lombardia
Capolœg
Flag of Bergamo.svg
Bergem
Politega
President Matteo Rossi
(29 settember 2014)
Orgen lejislativ Consili provinçal
Territore
Coordinade 45°41′42″N 9°40′12″E / 45.695°N 9.67°E45.695; 9.67
Voltituden 249 m s.l.m
Superfix 2 722,86 km²
Abitants 1 098 740 ab.
(2010)
Densitaa 403.52 ab./km²
Confin Pruvincia de Sundri, Pruvincia de Bressa, Pruvincia de Cremuna, Provincia de Milan, Pruvincia de Munscia e Brianza, Pruvincia de Lech e provincia di Como
Fus orari UTC+1 e UTC+2
Varie
Codex ISO 3166 IT-BG
Sigla autom. BG
Codex ISTAT 016
Codex catastal
Cl. climatega
Cl. sismega
Localizazion
Pruvincia de Bèrghem - Localizazion
Sit istituzional

La Provincia de Bergom (Pruìnsa de Bèrghem in Bergamasch) l'è mettuda in del center de la Lombardia; la confina cont i provinz de Lecch, de Monscia e Brianza e de Milan a òvest, con quèlla de Sondri a nòrd, quella de Brèssa a est e quella de Cremona a sud.

El sò territòri l'è spartii fra la montagna, la colina e la pianura.
La part de montagna l'è la pussee granda (pussee del 60% del total) e l'è occupada di Alp Oròbi, tajaa da tré gròss valad profond: la Val Brembana, la Val Seriana e la Val Cavalina, con tutt i sò valètt lateraj (Val Talegg, Val Brembila, Val Serina, Val de Scalf).
Tra la pianura e la montagna gh'è ona zenta de ronch, cont i Coll de Bergom e el Parch di Coll de Bergom, la Val Calepi e la Val San Martin; tutta la part meridional l'è inveci pianura, de origin alluvional e compresa trai fiumm Ada e Òli. Tutta la part bassa la gh'ha on ambient oramai antropizzaa, anca se in d'on quaj sitt gh'è ammò dii paesagg minga tròpp ruinaa; a bon cunt, la densitaa l'è minor de quella de la provinza de Monscia ò Milan.
L'ambient de la montagna l'è inveci puttòst ben tegnuu: se regòrden a quèll propòset chì tutt i zòn protett (bell grand a l'è el Parch di Oròbi Bergamasch, al confin settentrional).

L'economia de la provincia l'è dominada de l'industria, fada per el gròss (comè in del rest de la Lombardia) de aziendi medi e piscinitt; i settor pussee in forma a hinn el tessil, la mecaniga, la siderurgìa (se regòrda la Dalmen).
L'agricoltura l'è oramai marginal, anca se in pianura l'è eficent e la consent di produzion elevaa; in montagna l'è inveci trascurabil, vist el fenòmen de l'abbandon de part de la popolazion.
Ona risorsa di montagn a l'è el turismo.
In de la Provincia de Bergom gh'è vun di pussee important aeropòrt in Itàlia: quell de Ori (in bergamasch Öre), che l'è diventaa el 4° in Itàlia per i persònn e adiritura ul 3° per i merci.

La lengua[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Compagn de tutt el rest de la Lombardia, anca in de la Bergamasca la lengua ofizzial l'è l'italian.
In ogni cas, l'è ancamò putost conservaa el lombard, in de la soa variant oriental. El bergamasch l'è vun di dialett pussee important del lombard, e l'è parlaa pu o manch in tutta la region, cont ona quai variazzion: i dialett de la Bassa (soratutt quella ocidental: Casiraa, Trevij, Pontiroeu...) e di vai (per esempi la Val Gandin) poeuden avèggh di caratter divergent respett a quell de la città. In ogni cas, el bergamasch l'è putost omogeni in di sò caratter fondamentai.

Collegament[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]




Bandera da la resgjun Lumbardía Pruvinz dela Lumbardìa Bandera da la resgjun Lumbardía
Bergum | Bressa | Com | Cremuna | Lech | Lod | Mantua | Milan | Munscia e Brianza | Pavia | Sundri | Vares