Pruvincia de Sundri

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá
Lombard Occidental Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental urtugrafia ünificada.



Sondrio posizione.png
  • Süperfiss: 3.212 km²
  • Pupulazziun (ISTAT 2001): 177.578 ab.
  • Densitaa: 55 ab./km²
  • Nümer de cumün: 78
  • Capitaal (pup. 2004): Sundri (22.020 ab.)

La Pruvincia de Sundri (Provincia di Sondrio in Italian) la sa estend in de la Lumbardia del Nòrt, in de la Valtelina, ca l'è la part süperiur del basin de l'Ada; la valada scavada dal fiümm l'è prufunda, vist che da i 4.000 meter di muntagn püssee volt sa tuchen i 200-300 meter in del fund. Un muntun de valètt lateraj a tribüten a l'Ada, föra che dò: la val de Livign, in del curnin nurdest, ca la manda l'acqua a l'Inn, e dunca al Danübi, e la val de Lei, in del curnin nurdovest, ca ga la manda al Renu.
La val de Pus'ciaf, anca sa l'è dent in del basin de l'Ada, l'è però minga part de la pruvincia vist ca la sa tröva in Svizera.
Ul paesacc de la pruvincia l'è antrupizaa in manera pesanta dumé in del sciröö de la Valtelina; in di olter part, vist i muntagn, l'ambieent natüral l'è pütòst begn cunservaa. In de la pruvincia a gh'hinn di toch dii zòn prutett püssee graand de la regiun (Parch Naziunal del Stelvi e Parch di Uròbi Valtelines.

La pruvincia l'è la men pupulada e pupulusa de la Lumbardia, vist i sò cundiziun natüraj: de citaa grand ga n'è minga, e anca ul cumün de Sundri al gh'ha un puu püssee de 20.000 abitaant; la segunda citadina a l'è Murbegn, cunt un 10.000 abitant abundant. In di ann passaa gh'è staa, cumé anca in olter sitt, ul spupulameent de la muntagna; da un quaj ann inveci i paesòtt püssee gròss de la media e olta muntagna a inn dree a guadagnà pupulaziun, vist ul svilüpp del türiism.

E propi ul türiism l'è la resursa ecunomica püssee impurtanta de la pruvincia, vist che l'agricultüra l'ha faa di pass indree (la resta impurtanta dumé la prudüziun di pòmm): l'indüstria a l'è in tütt i maner present in sül teritòri, anca se cunt aziend prevalentement piscinitt.

La lengua[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

La lengua ufizial l'è l'italian.
La lengua lucal, inscambi, l'è 'l lumbard. Pudarissum dì che la divisiun dialetal de la Pruvincia de Sundri la ghe va dree ai divisiun tradiziunai del teritori: dunca gh'emm el dialet ciavenasch (vegia Cuntea de Ciavena), el valtelin (dividüü in murbegnes, sundrasch e tiranes) e l'olt valtelin (a partì de Gros). La Valtulina l'è una zona de transiziun in tra carater ucidentai e urientai: i prim se senten püssee a nord del curs de l'Ada, i segund inscambi a süd, in sül versant urobegh. I dialet de l'olta Valtulina inscambi hinn el cör del lumbard alpin. A la Briga, per via de la sua pusiziun, el dialet l'è praticament bressan.

Bandera da la resgjun Lumbardía Pruvinz dela Lumbardìa Bandera da la resgjun Lumbardía
Bergum | Bressa | Com | Cremuna | Lech | Lod | Mantua | Milan | Munscia e Brianza | Pavia | Sundri | Vares