Gandì

De Wikipedia
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
Lombard Occidental Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental, cun l'urtugrafia ünificada.


Cuurdinàde geogràfiche: 45° 49' N 9° 54' E

Gandì
Comun
[[File:Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.|125px|Gandì - Bandera]] Gandì - Stema
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
[[File:Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.|center|260px|Gandì - Sœmeanza]]
Dats aministrativ
Nom ofiçal Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Stat Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Rejon
Flag of Lombardy.svg
Lombardia
Provinça
Provincia di Bergamo-Stemma.png
Berghem
Capolœg Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Nassida Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Politega
Sindeg Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Orgen lejislativ Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Territore
Coordinade Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
OSM Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found. Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Voltituden Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found. m s.l.m
Superfix Eror ëd l'espression: operator < pa spetà km²
Abitants Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, ab.
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Densitaa Eror ëd l'espression: operator < pa spetà ab./km²
Confin Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Fus orari Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Economia
PIL (nominal) Eror ëd l'espression: operator < pa spetà milion de USD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL pro capite (nominal) Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, USD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL pro capite (PPA) Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, Intl$ Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Varie
TLD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Prefiss inter. Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Prefiss Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Codex postal Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Sigla autom. Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Codex ISTAT Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Codex catastal Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Inn Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Sant protetor Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Cl. climatega
Cl. sismega
Localizazion
[[File:Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.|center|260px|Gandì - Localizazion]]
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.

Gandì (Gandín in Insübregh) l'è un cumün de la Val Seriana che 'l se tröa a vint-quater chilometer de Berghem a 550 meter sura 'l nivel del mar. El cünta 5 434 abitant (dato del Dicember 2015[1]), cont ona süperfis de 29,1 km² e ona densità de popolaziun de 187 ab./km².

L'Istoria del Paes[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

Gandì 'l par che 'l gh'abia i so redis in de la prima mitaa del quint secul inans de Crist. El prenzipi del so clu istoregh, Gandì 'l ghe l'ha 'vüü in de l'etaa de mezz: l'è del 6 de Lüj de l'an 1233 l'at de emanzipassiun, cunt el qual el popul gandines el s'è ciapaa la libertaa di duè füdataj. El palpee de l'at, lungh un bel 6,5 meter, l'è ancamò tegnüü in paes al didincö.

Düranta la segunda guera mundiala, in di agn de l'ucüpassiun di nazi-fascista, hin staa scundüü a Gandì di Giüdee vegnüü de föra. La gent che l'ha tolt part a chel' uperassiun de jüd chi l'è stada tanta e, anca se 'l paes l'è staa restelaa di fascista pü völt, la red de prutessiun l'è restada franca e de Giüdee n'è 'gnüü depurtaa gnanca vün. El 25 de avril del 1948, i Giüdee traa al segür a Gandì, gh'han daa al cumün un palpee de rengrassiament. El 9 de avust del 2004, l'Istitüt Yad Vashem de Gerüsalem el gh'ha daa al Vincenzo Rudelli, al Giovanni Servalli e ai spus Francesco Lorenzo e Maria Chiara Nodari e Bortolo e Battistina Ongaro, la volta unurifescensa de giüst intra i nassiun.[2]

Lengua[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

La parlada de Gandin l'è vöna de quij parlad lumbard un puu particular già che, tra l'olter, l'ha mantegnüü, fin al didincö, la cumbinassiun cunsunantega "pl", "cl", "fl", "bl" (plöf, "claf", "glazz", "flur", "blàa", inscambi di püssee cumün "piöf", "ciaf", "giazz", "fiur", "biàa") e 'l spustament vucalegh de "a" a "e" ("egua" inscambi di püssee cumün "agua" u "acqua"): düü trat tipegh e cumünabej del Rumanc e del Lumbard Alpin.[3]


Evulusiù demogràfega[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

L'andament del nümer dei abitant del cumün de Gandìn l'è mostraa in de la tabela chì suta



Abitàncc censìcc



Galleria de Foto[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

Referens[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

  1. Statìstiche demogràfiche ISTAT. Statìstiche sö la popolasiù del Istitùto Nasiunàl de Statìstica relatìve al 31 de Dezember 2015.
  2. Israel Gutman, Bracha Rivlin e Liliana Picciotto, I giusti d'Italia: i non ebrei che salvarono gli ebrei, 1943-45 (Mondadori: Milano 2006), pp.178-80.
  3. Bergamaskische Alpenmundarten, Karl von Ettmayer

Ligam in sü la Red[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]