Lengua emiliana

De Wikipedia
(Rimandaa da Dialet emilian)
Va a: navegá, truvá
Lombard Occidental Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental, cun l'urtugrafia ünificada.


L'Emilian (nom nativ: Emilian/Emiglian) l'è una lengua neulatina.
L'emilian, che l'è furmaa a sua volta da di variant, l'è parlaa int la region storica de l'Emilia che la cumprenda i pruinc de Piasenza, Parma, Reg Emiglia, Modena, Ferara e una quaj part de la pruincia de Bulogna (fin al fiüm Silaro, perchè dop la scumencia la Rumagna). L'emilian l'è parlaa anca int una quaj part de la pruincia de Ruvigh, e precisament in quel'area ciamaa la Transpadana Ferares, che fena al 1815 la fasiva part del Stat Pontificio e int la pruincia de Mantoa intrega e anca int la pruincia de Cremuna (Casalàsch) e int i cumun de la pruincia de Lod tacaa a Piasenza (San Roch, Caseli Landi e Guardamei).
L'Emilian l'è anca parlaa in Tuscana, in tüta la Pruvincia de Massa-Carara (induve a gh'è fort inflüenz del ligür) e in vari fraziun del cumün de Sambuca Pistoiese.

A l'esista minga 'na koiné emiliana, donca tüt i variant gh'han di tradizion indeperlur.

Variant dialetai[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Esempi de lengua[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

  • Lumbard ucidental standardizzaa: El scurbat l'eva rubaa de una fenestra un toch de furmaj; scrüsciaa in scima a un albur, l'era dree a majal, quand che la gulp l'ha vedüü; la gh'eva propi fam.
    • Paves: Al crov l'aviva rubaa da una finestra un toch ad furmagg; pugiaa ins la sima de un'albra, l'era lì par mangiàssal, quand la vulp l'ha vist; la gh'aviva propi fam.
  • Cremunes (lumbard uriental): El curnàcc l'ìva rubàat da 'na finèstra 'n tòch de furmàgg/furmàj. Pugiàat insìma a 'na piànta, l'éra lé lé per mangiàssel, quand la vulp la l'ha vist; la gh'ìva fam dal bòon.
  • Emilian ucidental:
    • Bubies: U crov l'eva robä da ona fnestra on toch ad formai. Pugiä en sima a ona pianta, l'era pront a mangiässol, quand ra vulp a l'ha vist: a gh'eva propi ona fam da lu.
    • Piasentin: Al crov l'äva rubä da 'na finestra un toch ad furmäi. Pugiä in sima a un ärbul, l'era lì par mangiäl, quand la vulp al l'ha vist; la gh'äva dabon fam a bota.
    • Parmesan: Al corv l'äva robä da 'na finestra 'n toch äd formai. Pozä in sima a 'na pianta, l'era lì lì par magnärsel, quanda la volpa l'al veda; la gh'äva fam dabon.
    • Casalasch: Al curnàcc l’äva rubä da ‘na fnëstra ‘n tòch ad furmàj. Pugiäa ‘nsüma a ‘na piänta l’éra lê lê par mangiäa-l, quänd la vulp al l’ha vêst. La gh’äva pròpia 'na bèla fàm.
  • Emilian central:
    • Regian: Al crov l'iva rubä da 'na fnestra un pess ed furmai; pularä in sema a un älber, l'era lé lé per magnärel, quànd la vòulpa al ved; la gh'iva propria la lova.
    • Mudenes: Al corv l'aviva rubä da 'na fnestra un toch ed furmai; apolaiä in dla zema d'un älber, l'era lè lè da magnärel, quànd la voipa al vëdd; l'éra dimondi famäda.
    • Carpesan: Al corev l'iva tolt da 'na fnestra un p'caun 'd furmai; pugè in sema a 'n älber l'era praunt a magnärsel quand 'na volpa al vdé; la gh'iva dimondi fam.
  • Emilian nord-uriental:
    • Mirandules: Al corv 'l iva rubâ da na fnèstra un pcon ad furmai; pugiâ in sima a 'n albar, l'era pront a magnarsal, quand la volp la l'ha vist; la gh'iva propria fam.
    • Finales: Al corav l'iva rubâ da na fnestra un pcon ad furmai; pugiâ in vetta a n'arbul, l'era pront a magnarsal, quando la volp la l'ha vist; la gh'iva propria fam.
    • Mantuvan: La curnacia l'eva rubâ da 'na fnestra 'n toch ad formai; pustaa in sima a 'na pianta, l'era prunt par magnarsal, quand la vulp la l'ha vist; la gh'eva propria fam.
    • Dialet de Guastalla: Al curnach l'ava ciavâ da 'na fnestra un toch ad furmai; pustâ in sima a 'n arbul, l'rra prunt par magnaral, quand la vulp a l'ha vist; la gh'ava fam dimondi.
    • Ferares: Al corav l'eva rubâ da 'na fnestra un pezz ad furmai; pugiâ ad sora 'n arbul, l'era pront par magnarsal, quand la volp al l'ha vist; la gh'eva propria fam.
  • Emilian süd-uriental:
    • Argentan: Al corv l'eva ciavä da 'na fnestra un con ad furmai; pugiä in veta a 'n ärbul, l'ira dria a magnäral, quänd la volp al vedd; l'ira purassè afamäda.
    • Bulugnes: Al corv l'aveva rubä da una fnestra un pzulen ed furmai; apugiä in vëtta a un alber, l'era drî par magnärel, quand la vaulp al le vest; l'aveva propi una gran sghessa.
    • Dialet de Cento: Al corv l'aviva guzzä un pcòn/tòch ed furmai ed 'na fnestra. Pugiä in veta a 'n älber, l'era pront par magnäral/magnärsal, quänd la vaulp l'eva catä, la gh'aviva 'na bela gossà.
    • Dialet de Comacchio: Al corv l'eva rubâ da 'na fnastra un toch at furmaj; apugiâ at sauvra un ärbal, l'ira praunt a magnärsel, quand la vaulp la l'ha vëst; l'ira propri (daveira) afamâ.
  • Emilian meridiunal:
    • Cararin: 'L corv i avev robat da 'na fnè 'n toch d' formai; sitat 'nt la zima 'd 'n alber, i er lì lì p'r magnars'l, ma pò la golpa i l'ha vist; a l'avev propi fama.
    • Lünigianes de sura: Al crou eu rubà da 'na fnestra an toch ad formagg; asdà an cima a 'na pianta, a l'era pront a mangiarsal, quand a 'na gorpa a l'ha vist; a gh'eu propri fama.
    • Lünigianes de sota: 'R crovo ghi avé robà da 'na fnestré 'n toco 'd formaghio; acovà 'nt la zime 'd 'n arbro, ghi eré lì lì p'r manghiarslo, quand ei ch'la gorpe i l'ha mirà; l'ere davero afamà.

Vus curelaa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Ligam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]