Salva (furmai)

De Wikipedia
Sata a-a navegassion Sata a-a serchia
Lumbaart ucidentaal Cheest artícul al è scrivüü in Cremàsch, urtugrafìa Cremàsca.


Salva cremàsch
Salva cremàsch
Origen
Pòst d'origenItalia Italia
RegionLombardia
Area de produzionLumbardìa
Dettaj
Categoriaformai
ReconossimentD.O.P.
Settorfurmai
Consorzi de protezzionConsorzio per la Tutela del Salva Cremasco
 

Al salva cremàsch o strachì da salva l'è 'n furmài da tàula, a pàsta crüda, co' la crösta làada, stagiunàt per tànt témp, cünsümàt 'n da la pianüra lumbàrda centràl, particularmént an dal cremàsch, an da la bàsa bergamàsca e an da la pianüra bresàna[1].

Sa pól truàl pò an pruincia da Lèch, Lód e Milà. Al salva al sümèa al quartiról, ma l'è püsé 'rumàtech e al v'è stagiunàt per püsé tèmp.

Al g'a la tutèla DOP, IGP e STG an di docümént dal ministére dall'agricoltüra[2].

Al nóm[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

Al nóm al vé da l'üźanza da “salvà” (tègn a mà) al lacc quand an primaéra l'éra da pö e sa druàa per fa 'n furmài che 'l dürés fin a l'estàt e anche dópo. Al sa ciàma cremàsch perchè a Crèma al sa vendìa e al sa druàa püsé da spès[3].

Stòria[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

An dal 1600 e an dal 1700 al sa ricunòss an da argöne furmèle per decurà, ma l'è sicüramént püsé 'ècc. La prodüsiù l'è ligàda a la tranzümànsa, quand i pastór co' le só àche i vignìa źó 'n aütön da le muntàgne bergamàsche o bresàne e i sa fermàa viźì a le casìne da pianüra; i stàa che fin a primaèra. Pròpe an primaèra al lacc che 'l bundàà al vignìa druàt per fa al strachì da salva (forse an princépe sa diźia salvà, mèt da bànda) per tègnel fin a l'estàt. Al par che Burtulumée Coleù al 'nàa màt da chèl strachì ché e al sa fàa purtà dèle fùrme[3].

Prodüsiù[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

Per fàl sa dróa al lacc da àca, 'ntréch, pasturiźàt. Al coàgula per trénta minüt a trentasés gràdi, dopo al cài al ve spacàt an tàncie tüchèi picinì, per dó ólte. Chèl che vé fóra al sa stüa per 8-16 ure an da 'na stànsa ömida. Al vé stagiunàt per trì-cinch mìs (isé al göst l'è püsé 'römàtech) o vòt-dùdes mìs (e alùra l'è püsé prüfömàt). Le gh'è po' dèle furme stagiunade tréntases mìs ma l'è ràre[1].

L'è 'n furmài che al g'a mìa i büs e al g'a 'n culùr biànch[1].

Al salva al g'a la fùrma d'an paralélepìped con la fàcia quadràda da ündes/trédes ghèi o dersét/desnóf ghèi e scàls drécc da nóf a quìndes ghèi. Le fùrme le g'a an pìs che al va da 1,3 a cinch chili. La crösta la vé làada con l'àqua e la sal. I furmài püsé stagiunàt i vé uliàt ('na ólta sa druàa l'óle da lì). Le sa fa sùra, isé, le möfe gialdine che le va déte 'n da la crösta e le fa dientà la fùrma püsé udurùźa[1].

Al vintü da nuèmbre dal 2002 al sa furmàt al «Consorzio per la Tutela del Salva Cremasco» e al furmài al g'à ciapàt la tutèla DOP per premià la so tradisiù. Söla crösta i ga mèt ura le lètere S e C[1].

An tàula[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

Al salva al vé druàt an pó dapertöt: antipàst, pröm piatt, secund e po' per fà le tùrte.

Famùs l'è 'l salva co' le tìghe, chèle 'ìrde che le sa mét sóta 'źìt: sa tàia al furmài an tancie tüchèi e i sa mèt 'nséma le tìghe sensa le ganduìne, taiàde an pó gròse. Le sa cundés con 'n briźinì da péer e l'óle d'ulìa[4].

Riferiméncc[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Disciplinare Salva Cremasco. URL consultato in data 14 novembre 2020.
  2. Scopri il territorio. URL consultato in data 14 novembre 2020.
  3. 3,0 3,1 La storia. URL consultato in data 14 novembre 2020.
  4. Tighe al salva cremasco. URL consultato in data 14 novembre 2020.

Pagina da fóra[Modifega | mudìfica 'l sorgènt]

Consorzio tutela salva cremasco