Plutone (corp celest)

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt Orientàl, ortograféa unificàda Lombard oriental
Plutone
(134340 Pluto)
Plutone, 14 luglio 2015, töt zó de le fotocàmere LORRI (Long Range Reconnaissance Imager) e Ralph de la sonda New Horizons.
Plutone, 14 luglio 2015, töt zó de le fotocàmere LORRI (Long Range Reconnaissance Imager) e Ralph de la sonda New Horizons.
Stella mader Sul
Descuprii 18 febbraio 1930
Descovridor Clyde Tombaugh
Classificazion Ogèt transnetünià,
plutoide,
Pianeta nano
Fameia Plütì
Parameter orbital
(a l'epoca J2000)
Semiass maggior 5 906 380 000 km
39,48168677 UA[1]
Periaster 4 436 756 954 km
29,65834067 UA[2]
Afaster 7 376 124 302km
49,30503287 UA[2]
Circonf. orbitala 36 530 000 000 km
244,186 UA
Period orbital 247,8 agn[1]
Period sinodegh 366,73 dé[1]
Velocità orbitala
3 676 m/s (min)

4 669 m/s[2] (media)

6 112 m/s (max)
Inclinazion
su l'eclittega
17,14175°
Inclinazion
dal equat. del Sol
11,88°
Ecentricità 0,2488273[2]
Longituden del
noeud ascendent
110,30347°
Argom. del perieli 113,76329°
Par. Tisserand (TJ) 5,229 (calcolato)
Satellit 5
Anel 0
Dati fisegh
Diameter medi 2 370 ± 20 km[3][4]
Superfiss  × 10Mudel:Val/delimitnum km²[2]
Volum  × 10Mudel:Val/delimitnum[2]
Massa
Densità media  × 10Mudel:Val/delimitnum kg/m³
Acceleraz. de gravità in superfiss 0,62 m/s²
(0,063 g)
Velocità de fuga 1 230 m/s
Period de rotazion 6,387230 dé
(6g 9h 17min 36s)
Velocità de rotazion
(a l'equatùr)
13,11 m/s
Inclinazion assiala 122,54°
Inclinaz. de l'ass
de l'eclittega
115,60°
A.R. polo nord 133,02° (8h 52' 5")
Declinazion −9,09°
Temperatura
superficiala
40 K −233 °C[2] (min)
45 K −228 °C (media)
50 K −223 °C (max)
Pression atm. 0,30 Pa (max)
Albedo 0,49-0,66
Dati d'osservazion
Magnituden app.
16,2[5] (min)
13,65[1] (max)
Magnituden ass. −0,8 (H)[6]
Diameter
apparent
0,06"[1] (min)
0,11"[1] (max)

Plutone l'è 'n pianeta nano che 'l gira entùren al sul sönden òrbita colocàda endèla regiù piö periférica del Sistema Solar ciamàda Fàsa de Kuiper. El g'ha 'n òrbita ecèntrica che se 'ncrùza con chèla de Netuno ma sicóme che i sò paràmeter orbitài i è 'n risunànsa (2:3) con chèi de Netuno, ghe nesöna pusibilità che i du corp i se scùntre. El sò pià orbitàl l'è 'nclinàt de presapóch 17° en rapórt al pià de l'eclìtica. El se tróa a 'na distànsa media de 39 Unità Astronòmiche del Sul ('na UA la corespónt a la distànsa média 'ntra la Tèra e 'l Sul), col pereéle a 29,7 UA e l'aféle a 49,5 UA. Per fà 'na rotasiù entùren al sò as el ghe mèt 6,38723 dé (cioè 6 dé, 9 ùre, 17 minücc e 36 segóncc).

Le dimensiù de Plutone e Caronte en confrónt a la Tèra e Lüna

La màsa de Plutone l'è de 1,31 × 1022 kg, che 'l corespónt a 0,22% de chèla de la Tèra e meno del 20% de chèla de la Lüna, el sò diàmetro l'è de 2368 km, doca presapöch el 68% de chèl de la Lüna. El totàl de la sò superfìce (1.665 × 107 km2) l'è presapóch del 10% piö pesèna de chèla del cuntinènt de l'Amèrica Meridiunàla.

Plutóne l'è stat scuprìt endel 1930 del Clyde Tombaugh e 'n prensépe l'ìa stat clasificàt come chèl dei nöf dei pianéti del Sistéma Solàr. Endel 2006 gh'è stat revulusinàt en pó töt el sistéma de clasificasiù dei corp celèscc del Sistema Solar e 'n chèla ocaziù lé gh'è stat creàt la nöa categurìa dei Pianéti Nani.

Per le sò caraterìstiche l'è apò a cunsideràt 'n ezèmpe tìpich de ogèt transnetünià. e l'è stat ciapàt come riferimènt per la clas dei pianéti nani, denuminàcc uficialmènt de l'Üniù Astronòmica Internasiunàla plutoidi.

Satèliti natürài[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

El sistéma Plutone-Caronte e i óter quàter satèliti.

Plutone el g'ha sich satèliti cunusìcc, el piö gròs e 'mportànte dei quài l'è Caronte, scuprìt endel 1978 e conden ràgio che l'è póch de piö de la metà de chèl de Plutone e 'na màsa che l'è póch de piö de la nòna part. Endei fàcc Plutone e Caronte i fùrma en sistéma che g'ha 'l baricèntro deföra del vulüm de Plutone e i se gira l'ü 'ntùren a l'óter en 6,387 dé (terèstri), en perìot idèntich a chèl de la rotasiù entùren al sò as de töcc du i ogècc. Chèsto völ dì che i è 'n rotasiù sìncrona e che i se móstra sèmper el stès emisfér. I óter quàter satèliti i töcc en tòch piö pesègn e i gìra entùren al sistéma Plutone-Caronte a distànse piö grànde. I è denuminàcc, en ùrden de distànsa, Stix, Nix, Kerberos e Hydra.


Riferimèncc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Pluto Fact sheed, NASA. URL consultato il 5 giugno 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Solar System Exploration: Planets: Dwarf Planets: Pluto: Facts & Figures, NASA. URL consultato il 5 giugno 2014.
  3. NASA, How Big Is Pluto? New Horizons Settles Decades-Long Debate, pluto.jhuapl.edu, 13 luglio 2015. URL consultato il 13 luglio 2015.
  4. New Horizons e Plutone: la "diretta" dell'incontro - Focus.it
  5. (134340) Pluto effemiridi, hamilton.dm.unipi.it. URL consultato il 6 giugno 2014.
  6. JPL Small-Body Database Browser – Pluto, ssd.jpl.nasa.gov. URL consultato il 6 giugno 2014.