Và al contegnud

Pudestà véneti da Crèma

De Wikipedia
Cremasch Quest articul chì l'è scriìt in lumbart, grafia cremàsca.
Il Palàs Pretòre, an du al risiedìa al pudestà

Al pudestà-capità l'éra la l'aütorità püsé 'mpurtànt da Crèma quand la cità l'éra sóta Venésia.

'N da le pruìncie püsé picène da la Repöblica da Venésia, cumè a Crèma, le figüre dal pudestà e dal capità i era metìde ansèma anda 'na persùna sula che la gh'ia al putér civìl e giüdisiàre[1].

Al pudestà e al capità i éra elegìt dal Cunsilio Magiùr da Venésia e i vegnìa catàt fóra an da le püsé famùźe e prestigiùźe famée vénete. Al stàa sö sédes mis e l'éra afiancàt d'an giödes dal malefése (che al sa ücüpàa da questiù penàl) e da 'n vicàre pretòre (per le questiù priàde)[2].

A cürà le entràde gh'era du camerlénch, calmént a cüstodì al castèl al gh'era an castelà. Töte e trì le càriche le vegnìa catàde fòra an da i nòbei véneti. Al guvernadùr da i àrme, anvéce, al pudìa ès pò cremàsch[2].

Al pudestà-capità al suvrintidià al Consilio; ci gh'éra déte al pudìa stàga trì agn fin al dal 1519 dòpo l'éra a éta. I pudìa entràga déte persùne nòbei che i gh'ia püsé da vinticìnch agn. Tra le persùne dal Consilio i vignìa numinàt tri pruveditùr (che i stàa sö sés mis du e trì agn l'ótre) che i vütàa al pudestà. Ce gh'éra déte an dal Consilio al pudìa ès catàt a fà al depütat per cürà circustànse cumè i laurà per mèt a pòst le stràde, al Munt da pietà, i uspedài, i cunvént[2].

Al pudestà al stàa an dal Palàs Pretòre[3].

Lìsta di pudestà da Crèma

[Modifega | modifica 'l sorgent]

[4]

Dal 1454 fin a quand i gh'è riàt i francés

[Modifega | modifica 'l sorgent]
Söl Palàs cümünal i g'a müràt i stèmi di pudestà dal Sès-cént e dal Sètcént
Nóm e cugnómCàricadalfin alNòte
Andrea DandoloPudestà e capità16 da setémbre 14491º da nuémbre 1449
Orsato GiustinianPudestà e capitàPröm da nuémbre 1449Genàr 1450
Giacom'Antonio MarcelloPudestà e capitàGenàr 1450Febràr 1452
Andrea DandoloPudestà e capitàFebràr 1452Febràr 1455
Paolo MorosiniPudestà e capitàFebràr 1455Febràr 1455
Luigi BemboPudestà e capità8 da magg 1457marzo 1460
Andrea MarcelloPudestà e capitàmars 146025 da nuémbre 1462
Lazzaro MoroPudestà e capità25 da nuémbre 146226 da magg 1463
Marino MalipieroPudestà e capità26 da magg 146317 da mars 1466
Leone MolinPudestà e capità17 da mars 146611 da utóbre1467
Domenico CornerPudestà e capità11 da utóbre146724 da giögn 1470
Federico CornerPudestà e capità24 da giögn 14708 da utóbre1471
Giacomo MarcelloPudestà e capità8 da utóbre14714 da agóst 1473
Antonio VenierPudestà e capità4 da agóst 147323 da setémbre 1474
Francesco GiustinianPudestà e capità23 da setémbre 147410 da mars 1476
Bertucci [SoranzoPudestà e capità10 da mars 14768 da setémbre 1477
Marcantonio MorosiniPudestà e capità8 da setémbre 14772 da mars 1479
Fantino PesaroPudestà e capità2 da mars 147917 da setémbre 1480
Antonio MarcelloPudestà e capità17 da setémbre 14807 da febràr 1482
Marino LionPudestà e capità7 da febràr 148217 da dicémbre 1483
Bernardo GiustinianPudestà e capità17 da dicémbre 14835 da dicémbre 1484
Francesco BernardoPudestà e capità5 da dicémbre 148429 da magg 1486
Agostino FoscariniPudestà e capità29 da magg 14865 da mars 1487
Berbardo BarbarigoPudestà e capità5 da mars 14879 da agóst 1488
Pietro BonPudestà e capità9 da agóst 148814 da febràr 1490
Nicolò PriuliPudestà e capità14 da febràr 14902 da löi 1491[5]
Luigi MuazzoPudestà e capità2 da löi 149113 da dicémbre 1492
Priamo TronPudestà e capità13 da dicémbre 14925 da giögn 1494
Domenico BenedettiPudestà e capità5 da giögn 14946 da agóst 1495
Francesco BasadonnaPudestà e capità6 da agóst 149515 da magg 1497
Pietro LoredanPudestà e capità15 da magg 14971º da löi 1498
Hieronimo LionPudestà e capità1º da löi 149824 da nuémbre 1499
Hieronimo BonPudestà e capità24 da nuémbre 14991501
Luigi Da MulaPudestà e capità150121 da nuémbre 1502
Luigi BarbarigoPudestà e capità21 da nuémbre 150222 da magg 1504
Gio. Paolo GradenigoPudestà e capità22 da magg 15047 da setémbre 1505
Andrea TrevisanPudestà e capità7 da setémbre 150420 da dicémbre 1506
Andrea MagnoPudestà e capità20 da dicémbre 150618 da giögn 1508
Nicolò PesaroPudestà e capità18 da giögn 150810 da magg 1509[6]

An dal cin'cént

[Modifega | modifica 'l sorgent]
Stèma da la faméa Grét (Gritti)
Stèma da la faméa Venièr
Stèma da la faméa Zeno
Stèma da la faméa Bon
Nóm e cugnómCàricadalfin alNòte
Nicolò PesaroPudestà e capitàAgóst 1512Genàr 1513[7]
Bartolomeo ContariniPudestà e capità20 da genàr 15136 da nuémbre 1515
Zaccaria LoredanPudestà e capità6 da nuémbre 151324 da agóst 1517
Federico RenierPudestà e capità24 da agóst 151727 da febràr 1519
Marino CornerPudestà e capità27 da febràr 151920 da magg 1520
Andrea FoscoloPudestà e capità20 da magg 152020 da löi 1522
Luigi FoscariPudestà e capità20 da löi 15226 da giögn 1524
Giovanni MoroPudestà e capità6 da giögn 152410 da agóst 1525
Pietro BoldùPudestà e capità10 da agóst 152511 da nuémbre 1526
Andrea LoredanPudestà e capità11 da nuémbre 152611 da mars 1528
Luca LoredanPudestà e capità11 da mars 152825 da nuémbre 1529
Filippo TronPudestà e capità25 da nuémbre 152915 da mars 1531
Antonio BadoerPudestà e capità15 da mars 153118 da setémbre 1532
Pietro PesaroPudestà e capità18 da setémbre 15321º da febràr 1534
Gio. Antonio VenierPudestà e capità1º da febràr 15346 da giögn 1535
Vincenzo GrittiPudestà e capità6 da giögn 15359 da utóbre1536[8]
Gio. Alvigi SoranzoPudestà e capità9 da utóbre15367 da febràr 1538
Marco MorosiniPudestà e capità7 da febràr 153823 da giögn 1539
Lorenzo SalamonPudestà e capità23 da giögn 153925 da utóbre1540
Donato MalipieroPudestà e capità25 da utóbre154028 da febràr 1542
Tomaso MichielPudestà e capità28 da febràr 1542?[7]
Ermolao BarbaroPudestà vicàre?4 da aprìl 1543[9]
Lorenzo Da MulaPudestà e capità4 da aprìl 154313 da aprìl 1544
Luigi GrittiPudestà e capità13 da aprìl 154420 da genàr 1546
Francesco DiedoPudestà e capità20 da genàr 15461º da magg 1547
Giacomo BarboPudestà e capità1º da magg 15473 da setémbre 1548
Gio. Francesco BarboPudestà e capità3 da setémbre 15489 da febràr 1550[10]
Marco BasadonnaPudestà e capità9 da febràr 155023 da magg 1551
Gio.Francesco MemoPudestà e capità23 da magg 155121 da setémbre 1552
Luigi MocenigoPudestà e capità21 da setémbre 155213 da febràr 1554
Bernardo SagredoPudestà e capità13 da febràr 155416 da giögn 1555
Francesco BernardoPudestà e capità16 da giögn 155525 da utóbre1556
Costantino PriuliPudestà e capità25 da utóbre15561º da magg 1558
Andrea BadoerPudestà e capità1º da magg 155830 da löi 1559
Nicolò GabrielliPudestà e capità30 da löi 155922 da setémbre 1560
Andrea BernardoPudestà e capità22 da setémbre 156030 da aprìl 1562
Pietro VenierPudestà e capità30 da aprìl 156210 da giögn 1563
Leonardo PesaroPudestà e capità10 da giögn 156312 da mars 1564
Guido MorosiniPudestà e capità12 da mars 156429 da aprìl 1565
Gio. Battista QueriniPudestà e capità29 da aprìl 156522 da setémbre 1566
Domenico MoroPudestà e capità22 da setémbre 156617 da mars 1568
Pietro FoscariPudestà e capità17 da mars 156812 da giögn 1569
Gio. Battista FoscariniPudestà e capità12 da giögn 156923 da setémbre 1570
Marc'Antonio CornerPudestà e capità23 da setémbre 1570Agóst 1571[7]
Marco CornerPudestà e capità16 da agóst 15715 da aprìl 1573
Nicolò SalamonPudestà e capità5 da aprìl 157330 da magg 1574
Giovanni ZenPudestà e capità30 da magg 15746 da nuémbre 1575
Nicolò DonàPudestà e capità6 da nuémbre 15755 da magg 1577
Lorenzo PriuliPudestà e capità5 da magg 15777 da setémbre 1578
Gio. Domenico CicognaPudestà e capità7 da setémbre 157824 da aprìl 1580
Marin GradenigoPudestà e capità24 da aprìl 1580Löi 1580[7]
Bernardo NaniPudestà e capità24 da löi 15809 da utóbre1580[9]
Federico SanudoPudestà e capità9 da utóbre158028 da magg 1581
Pietro CappelloPudestà e capità28 da magg 158121 da nuémbre 1582
Pietro ZanePudestà e capità21 da nuémbre 158220 da magg 1584
Nicolò DolfinPudestà e capità20 da magg 158420 da dicémbre 1585
Andrea DandoloPudestà e capità20 da dicémbre 158520 da löi 1587
Tommaso MorosiniPudestà e capità20 da löi 158726 da giögn 1588
Girolamo PesaroPudestà e capità26 da giögn 158816 da magg 1590
Luigi MocenigoPudestà e capità16 da magg 15905 da agóst 1591[7]
Luigi SalamonPudestà e capitàAgóst 159111 da setémbre 1591[9]
Nicolò VendraminPudestà e capità11 da setémbre 159111 da löi 1593[11]
Tommaso ContariniPudestà e capità11 da löi 159329 da genàr 1595
Giovanni MocenigoPudestà e capità29 da genàr 159523 da nuémbre 1597
Nicolò BonPudestà e capità23 da nuémbre 159718 da aprìl 1599
Marco BragadinPudestà e capità18 da aprìl 15993 da setémbre 1600

An dal Sés-cént

[Modifega | modifica 'l sorgent]
Stèma da la faméa Càai (Cavalli
Stèma da la faméa Da Ponte
Stèma da la faméa Zorzi
!Nóm e cugnómCàricadalfin alNòte
Andrea Da MulaPudestà e capità3 da setémbre 160022 da mars 1602
Marco Costanzo GarzoniPudestà e capità22 da mars 160224 da agóst 1603
Massimo ValierPudestà e capità24 da agóst 160320 da mars 1605
Francesco VenierPudestà e capità20 da mars 160522 da utóbre1606
Filippo BonPudestà e capità22 da utóbre160629 da giögn 1608
Raniero ZenPudestà e capità29 da giögn 16084 da löi 1610
Francesco ZenPudestà e capità4 da löi 161026 da agóst 1612
Pietro CappelloPudestà e capità26 da agóst 16123 da löi 1614
Federico CavalliPudestà e capità3 da löi 161416 da mars 1616[12]
Giovanni ZenPudestà e capità16 da mars 161613 da löi 1618[13]
Antonio Da PontePudestà e capità13 da löi 16181º da giögn 1620[14]
Marco ZenPudestà e capità1º da giögn 162024 da febràr 1622
Marc'Antonio MorosiniPudestà e capità24 da febràr 16222 da löi 1623
Giorgio ZorziPudestà e capità2 da löi 16239 da dicémbre 1624[15]
Giovanni MalipieroPudestà e capità9 da dicémbre 162427 da aprìl 1626
Antonio LongoPudestà e capità27 da aprìl 162615 da setémbre 1627
Girolamo VenierPudestà e capità15 da setémbre 162718 da febràr 1629
Marc'Antonio TiepoloPudestà e capità18 da febràr 162930 da giögn 1630
Giovanni MolinPudestà e capità30 da giögn 163012 da utóbre1631
Zaccaria BalbiPudestà e capità12 da utóbre163117 da aprìl 1633
Marc'Antonio FalierPudestà e capità17 da aprìl 163317 da setémbre 1634
Gio. Francesco GrimaniPudestà e capità17 da setémbre 163417 da setémbre 1636
Andrea GabrielliPudestà e capità17 da setémbre 16367 da utóbre1637
Vincenzo RivaPudestà e capità7 da utóbre163713 da mars 1639
Marin BadoerPudestà e capità13 da mars 163919 da agóst 1640
Francesco MinottoPudestà e capità19 da agóst 164022 da dicémbre 1641
Pietro CanalPudestà e capità22 da dicémbre 164110 da magg 1643
Alessandro BollaniPudestà e capità10 da magg 164325 da setémbre 1644
Giacomo FoscariniPudestà e capità25 da setémbre 164425 da febràr 1646
Francesco ValierPudestà e capità25 da febràr 164621 da löi 1647
Giovanni ContariniPudestà e capità21 da löi 164729 da nuémbre 1648
Zaccaria BernardoPudestà e capità29 da nuémbre 164830 da aprìl 1650
Bernardo ValierPudestà e capità30 da aprìl 165010 da agóst 1651
Ottaviano GrittiPudestà e capità10 da agóst 16513 da dicémbre 1652
Angelo BollaniPudestà e capità3 da dicémbre 165226 da aprìl 1654
Ottaviano ContariniPudestà e capità26 da aprìl 6542 da aprìl 1656
Antonio Alvise MarcelloPudestà e capità2 da aprìl 16565 da agóst 1657
Marc'Antonio MocenigoPudestà e capità5 da agóst 165723 da dicémbre 1658
Gio. Arsenio DonàPudestà e capità23 da dicémbre 16588 da magg 1660
Francesco CappelloPudestà e capità8 da magg 166028 da agóst 1661
Francesco QueriniPudestà e capità28 da agóst 166119 da febràr 1663
Agostino MarcelloPudestà e capità19 da febràr 166322 da magg 1664
Sebastiano MalipieroPudestà e capità22 da magg 16641º da utóbre1665
Agostino Da RivaPudestà e capità1º da utóbre166527 da febràr 1667
Ottavio GabrielliPudestà e capità27 da febràr 16671º da löi 1668
Pietro MagnoPudestà e capità1º da löi 166822 da magg 1669
Marco MalipieroPudestà e capità2 da magg 16693 da magg 1671
Giulio DonàPudestà e capità3 da magg 167113 da nuémbre 1672
Marin MalipieroPudestà e capità13 da nuémbre 167216 da magg 1674
Vincenzo QueriniPudestà e capità16 da magg 16745 da löi 1676
Gio. Giacomo FarsettiPudestà e capità5 da löi 16764 da setémbre 1678
Angelo EmoPudestà e capità4 da setémbre 16785 da magg 1680
Antonio ZenPudestà e capità5 da magg 168010 da agóst 1681
Antonio CanalPudestà e capità10 da agóst 168113 da utóbre1682
Antonio OttoboniPudestà e capità13 da utóbre168223 da aprìl 1684
Baldassarre BereganPudestà e capità23 da aprìl 168426 da agóst 1685
Carlo Vincenzo GiovanelliPudestà e capità26 da agóst 168529 da genàr 1687
Lelio Co. PiovenePudestà e capità29 da genàr 16875 da giögn 1688
Giuseppe BonviciniPudestà e capità5 da giögn 16884 da aprìl 1690
Marco MichielPudestà e capità4 da aprìl 16905 da agóst 1691
Filippo FarsettiPudestà e capità5 da agóst 169113 da magg 1693
Triffon ValmaranaPudestà e capità10 da magg 169327 da utóbre1694
Achille Dondi OrologiPudestà e capità27 da utóbre169428 da löi 1696
Pietro RubiniPudestà e capità28 da löi 169613 da genàr 1700

An dal Sètcént

[Modifega | modifica 'l sorgent]
Stèma da la faméa Martinénch (Martinengo)
!Nóm e cugnómCàricadalfin alNòte
Giovanni PriuliPudestà e capità13 da genàr 17009 da aprìl 1701
GiacomoMorosiniPrueditùr straurdinàre9 da aprìl 17013 da dicémbre 1703
Gasparo De LucaPudestà e capità3 da dicémbre 170323 da löi 1707
Pietro Zorzi BarzizzaPudestà e capità23 da löi 170730 da giögn 1709
Lelio MartinengoPudestà e capità30 da giögn 170930 da magg 1714
Prospero ValmaranaPudestà e capità30 da magg 171415 da utóbre1715
Camillo TrevisanPudestà e capità15 da utóbre171514 da giögn 1718[7][16]
Flaminio CassettiPudestà e capità18 da giögn 171815 da nuémbre 1719
Gaetano Andrea GiovanelliPudestà e capità15 da nuémbre 171910 da febràr 1724
Lucio Da RivaPudestà e capità10 da febràr 172411 da setémbre 1725
Gabriel BemboPudestà e capità11 da setémbre 172519 da löi 1727
Paolo MichielPudestà e capità19 da löi 172710 da agóst 1730
Daniel RenierPudestà e capità8 da febràr 17362 da löi 1737
Domenico BalbiPudestà e capità2 da löi 17373 da löi 1739
Gio. Antonio TrevisanPudestà e capità3 da löi 173914 da mars 1743
Gaetano DolfinPudestà e capità14 da mars 17438 da löi 1745
Lorenzo OrioPudestà e capità8 da löi 174519 da löi 1750
Girolamo Silvio Co. MartinengoPudestà e capità19 da löi 175028 da dicémbre 1751
Francesco Antonio PasqualigoPudestà e capità28 da dicémbre 175122 da magg 1757
Nicolò DonàPudestà e capità22 da magg 175724 da aprìl 1759
Gio. Battista BaseggioPudestà e capità24 da aprìl 175913 da febràr 1763
Marin |MinioPudestà e capità13 da febràr 17635 da mars 1764
Angelo PriuliPudestà e capità5 da mars 17641º da löi 1768
Daniel BalbiPudestà e capità1º da löi 176823 da dicémbre 1769
Angelo GiustinianPudestà e capità23 da dicémbre 176918 da aprìl 1771
Giovanni Moro IIIPudestà e capità18 da aprìl 177122 da utóbre1772
Francesco Co. MartinengoPudestà e capità22 da utóbre177212 da aprìl 1774
Giovanni Moro IIPudestà e capità12 da aprìl 177410 da utóbre1775
Riccardo Balbi VIPudestà e capità10 da utóbre17752 da giögn 1779
Girolamo Antonio PasqualigoPudestà e capità2 da giögn 17794 da nuémbre 1780
Gio. Battista PoliPudestà e capità4 da nuémbre 178011 da magg 1782
Flaminio CornerPudestà e capità12 da magg 178230 da nuémbre 1783
Vincenzo CornerPudestà e capità30 da nuémbre 178310 da magg 1785
Giuseppe DiedoPudestà e capità10 da magg 17851º da nuémbre 1786
Ottavio Co. TrentoPudestà e capità1º da nuémbre 17863 da nuémbre 1789
Girolamo Maria SoranzoPudestà e capità3 da nuémbre 17892 da giögn 1791
Giuseppe PizzamanoPudestà e capità2 da giögn 179115 da giögn 1793
Angelo BarbaroPudestà e capità15 da giögn 179328 da mars 1795
Girolamo FoscariniPudestà e capità28 da mars 179528 da aprìl 1796
Zan Battista ContariniPudestà e capità28 da aprìl 179628 da mars 1797[17][18]
  1. Perolini, p. 55
  2. 1 2 3 Perolini, p. 56
  3. Perolini, p. 102
  4. Solera, p. 101.
  5. Al l'è stacc testimòne dal vicénde legàde a l'aparisiù da Santa Maréa da la Crus
  6. I la mandàt vià dòpo la batàia da Agnadèl
  7. 1 2 3 4 5 6 Mòrt calmént al l'éra an càrica
  8. Al so stèma l'è mürat söl Palàs cümünal con la scrìda: "VINCENTIO GRITI PRAETORI MDXXXVI"
  9. 1 2 3 Al l'éra al capità da Bèrghem, ma i l'ha ciamàt per fà al pudestà vicàre perchè al pudestà che gh'éra pröma 'l l'éra mòrt
  10. Fredèl dal chèl da pröma, Giàcom
  11. Al g'a facc cüstruì la stràda vendramìna, al viàl da Santa Maréa da la Crus
  12. Al so stèma l'è müràt söl Palas cümünal, quatòrdes culùne a 'ndrecia dal Turàs, ma la scrìda la sa lès pö
  13. Al so stèma l'è mürat söl Palàs cümünal con la scrìda: "IOHANNI ZENO PRETORI ET PREFECTO DIFFICILLIMO SI UNO TEMPORE IVSTITIA ET ARMIS OPTIME GESTA CIVITAS POVIT GRATI ANIMI POSTERIS MONVMENTVM MDCXVIII"
  14. Al so stèma l'è mürat söl Palàs cümünal ma la scrìda la sa lès pö
  15. Al so stèma l'è mürat söl Palàs cümünal con la scrìda: "PRECLARA INSIGNA ILL.MI RECTORIS PRESTANTISSIMI GEORGIJ GIORGIO AD POSTERVM MEMORIAM CREMENSES VNANIMI POSVERE MDCXXIII"
  16. La so dóna, che l'éra cremàsca, la sa ciamàa Cornelia Benzùna e la g'a sustenìt la cüstrusiù dal teàter
  17. Fermàt e sbatìt zó da i francés
  18. Solera, p. 108
  • Giovanni Solera, Storia di Crema raccolta per Alemanio Fino dagli annali di M. Pietro Terni, ristampata con annotazione di Giuseppe Racchetti, per cura di Giovanni Solera, Luigi Bajnoni librario, 1844.
  • Mario Perolini, Vicende degli edifici storici e monumentali di Crema, 2ª parte an dal lébre Insula Fulcheria VIII, Crèma, 1969.
  • Mario Perolini, Crema e il suo territorio, Cremùna, Tip. Padana, 1982.
  • Le insegne dei Rettori veneti della città di Crema. URL consultad in data 20 da genàr 2018.

Pagine tacàde

[Modifega | modifica 'l sorgent]