Lengua livon

De Wikipedia
Salta a la navigazzion Và a cercà
Lombard Quest articol chì l'è scrivud in lombard, con la Noeuva Ortografia Lombarda
Lengua livon (līvõ kēļ)
Oltre denominazion :
Parlada in : Letonia
Rejon : Europa
Parlants : 30 L2
Ranking :
Classifegazion jenetega : Lengov uraleghe
status ofiçal
Lengua ofiçala de : status de lengua autoctona in Letonia
Regolad de :
codex de la lengua
ISO 639-1 -
ISO 639-2 -
ISO 639-3 liv
SIL liv
varda anca: lengua

La lengua livon (līvõ kēļ o rāndakēļ) l'era ona lengua ugro-finnega parlada in Letonia, in de la zona de la Curlandia e Livlandia, fina a 2013 quand che l'è moruda l'ultema persona maderlengua. Ancaben che l'è voramai ona lengua smorzada, 30 persone inn bone de parlàll ancamò.[1] L'è on parent strencc de l'eston e del voeuro e l'è voeuna di do lengov considerade autoctone in de la lesg letona in sui lengov.[2] La gh'ha insun ligam filogenetegh cont la lengua nazzional del paes, ma la gh'ha influenzad fortement el leton, donca i do lengov compartissen ona gran part del lessegh. Gh'eren du dialet: quell oriental, de Livlandia che l'è soravissud domà fina al secol quell de 19, e quell ocidental, de Curlandia.

Segnaletega trilengov leton-livon-ingles.

Difusion[Modifega | modifica 'l sorgent]

I popoi ugro-finnegh inn rivad in del territori de la Letonia d'incoeu 2000-3000 agn prima del Signor. Poch despoeu inn rivad i popoi baltegh ch'i hann menad i livon invers el nord del paes.[3] El territori de Riga d'incoeu l'era abitad di livon fina a quand ch'inn rivad i todesch ch'i hann fondad la cità in de l'ann 1201. La lengua livon l'era parlada allora aproeuv de la costa de la Livlandia d'incoeu (arent a Limbaži, Ainaži, Ropaži) e in tuta la mità nord-est de la Curlandia, arent a Mērsrags, Roja, Ventspils). Questi toponem chì a inn squas tucc d'orisgen livon.

In del secol quell de 19, i livon i staven de cà sgiamò domà in su la costa setentrional de la Curlandia, l'inscì ciamada "Costa di Livon" (Līvõd rānda) in de la part setentrionala di region de Talsi e Ventspils.

Costa di Livon[Modifega | modifica 'l sorgent]

Lengov i dialet de la Letonia, 1860

Questi i hinn i comun indova che l'era spantegada ancamò la lengua livon in del secol quell de 20, prima de la soa estinzion. Del 1991 al 2003 questi comun chì i faseven part d'on territori con status special "Lībiešu krasts" (liv. Līvõd Rānda).

La Costa di Livon
Nom in livon Nom ofizal
Pațikmō Oviši
Lūž Lūžņa
Pizā Miķeļtornis
Īra Lielirbe
Ūžkilā Jaunciems
Sīkrõg Sīkrags
Irē Mazirbe
Kuoštrõg Košrags
Pitrõg Pitrags
Sǟnag Saunags
Vaid Vaide
Kūolka Kolka
Dūmõl Dūmele
Mägkilā Ūši
Mustānum Melnsils
Sūokilā Pūrciems
Ģipka Gipk

Gramatega[Modifega | modifica 'l sorgent]

Gh'hinn vot cas grammaticai. 'Me che in eston e veps, l'acusativ el gh'è no, el vegn dovrad inscambe el genitiv.[4] In del passad, i gh'eren anca l'ablativ, l'alativ e l'adessiv, ma i vegnen pù dovrad foeura di espression idiomategh e fras fade, o cert toponem dovrad despess fiss 'me Kurmōlõ (a Curlandia) o Kurmōld (de Curlandia).[4]

Flession de la parolla "āigast" (ann)
singolar plural
nominativ āigast āigastõd
sgenitiv āigast āigastōd
partitiv āigastõ āigastidi
dativ āigastõn āigastõdõn
instrumental āigastõks āigastõdõks
ilativ āigastõ āigastiž
inessiv āigasts āigastis
elativ āigastõst āigastist

Riferimencc[Modifega | modifica 'l sorgent]

  1. http://www.livones.net/en/valoda/the-livonian-language
  2. https://likumi.lv/ta/id/14740-valsts-valodas-likums
  3. http://dspace.utlib.ee/dspace/handle/10062/16959
  4. 4,0 4,1 Vītso, Tīts Reins (2013). Blumberga, Renāte; Mäkeläinen, Tapio; Pajusalu, Karl. red. "Lībiešu valodas pamatiezīmes". Lībieši: vēsture, valoda un kultūra (Rīga: Līvõ Kultūr sidām): 267.—286. lpp. ISBN 978-9984-49-730-3