Anna Frank

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá
Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt Orientàl, ortograféa unificàda Lombard oriental
Statua sitüàda a Amsterdam dedicàda a la Anna Frank

Annelies Marie Frank, piö cunusìda col nòm de Anna Frank (12 de zögn del 1929 - mars del 1945), l'è stàda 'na s·cèta ebrèa todèsca nasìda a Francofòrte 'n Germània. La g'ha scriìt en diàrio entàt che l'ìa scundìda 'nsèma a la sò famìa e quàter óter sòci a Amsterdam al tép de l'ocupasiù todèsca de la Segónda guèra mondiàl.

Dòpo che Hitler el g'ha ciapàt el potére endèl zenér del 1933, a la fì del 1933 la famìa de Anna l'è nàda vià de Francofòrte per nà a Amsterdam co l'intensiù de scapà de le persecusiù nazìste. Endèl 1940 però i todèsch i g'ha 'nvadìt apò a l'Olànda e dàto che le persecusiù cùtra i ebrèi le s'è fàde piö 'ntènse apò a Amsterdam, la famìa Frank l'è nàda a scundìs endèna stansèta segréta tiràda 'nsèma 'ndèn stabiòt dedré a la filiala de l'Opekta che'l sò pàder Otto Frank el gh'ìa dirvìt al 263 del Bulevard Prinsengracht a Amsterdam (Encö ciamàda Anne Frank Huis - La cà de l'Anne Frank). Anna la gh'ìa alùra trédez'àgn.

Dòpo de du agn pasàcc en chèsto nascundéi, i Frank e i sò sòci i è stacc tradìcc de giü o piö culaburasiunìste olandés e quindi arestàcc e deportàcc vers i camp de concentramènt nazisti. Sèt més dòpo de véser stàda arestàda, Anna la mörarà de tifo 'ndèl camp de concentramènt de Bergen-Belsen, póch dé dòpo de sò sorèla Margot. Sò pàder Otto, l'ünich che gh'è riàt a scampà, a la fì de la guèra 'l riarà a turnà 'ndré a Amsterdam e 'l vegnarà a saì che 'l diàrio cha Anna la gh'ìa scriìt el s'ìa salvàt. Cunvìnto del caràter ünich de l'òpera de la sò póera fiöla, Otto 'l riarà a fal püblicà per la prìma ólta 'ndèl 1947.

La cà a'l nümer 263 de'l Bulevard Prinsengracht, indua, int la cà apröf, la fameja la s'è scundüda

El Diàrio[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Endèl sò diàrio, che gh'ìa stàt regalàt per i sò tredez'àgn, Anna la cünta sö la sò viziù dei facc, e la sò vìta privàda a pàrter del 12 de zögn del 1942 'nfìna al 1 de óst del 1944.

En prensépe, el diàrio de Anna Frank el vegnarà püblicàt col tìtol de Het Achterhuis (Dagboekbrieven van 12 Juni 1942 – 1 Augustus 1944), che 'n Olandés el völ dì "La cà dedré: (palpee de'l diari de'l 12 de Giügn 1942 a'l prím de Avust 1944)".

Dòpo la prìma püblicasiù, l'è pò stàt traducìt en divèrse ótre lèngue e l'è dientàt giü dei lìber piö lizìcc endèl mónt col 'l nòm "Het Dagboek van Anne Frank" ("El diàrio de Anna Frank"). Divèrsi cìne, telefilm, e òpere de teàtro le s'è bazàde söl lìber de Anna Frank. Discriìt come l'òpera de 'n spìrit madür e desedàt, el dà 'n pónt de vìsta ìntim e individuàl sö la vìta de töcc i dé ai tép de l'ocupasiù nazìsta. Per vìa dei sò scricc, la Anna Frank l'è dientàda giöna de le vìtime de la Shoah (nòm che i Ebrèi i g'ha dat a l'Olocàusto) piö cunusìde.