Dialet aranes

Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.

L'aranes (in Ucitan aranés) a l'è una variant del dialet Guascun del Ucitan che l'è parlada in de la Val d'Aran in Catalugna e recugnussüda cume lengua ufissiala (insema al Catalan e'l Castiglian). L'Aranes a l'è dupraa del 1984 'me lengua veicular per insegnà in de la Val d'Aran.
Un censiment lenguistech del 2000 el dis che:

• el 50.8% a l'è bun de scrif in aranes;
• l' 80.5% a l'è bun de legg l'aranes;
• el 90.2% a l'è bun de parlà l'aranes;
• el 92.5% al capiss l'aranes;
• el 4.5% al capiss minga l'aranes.

L'è vuna di lengov recognossude del Stat spagnoeul denanz a la Carta europea di lengov insema al catalan, al basch, al galizian, al liones, a l'aragones e a l'asturian.

Paragun intra lenguf rumanz

LATIN	Lumbart	Frances	Castijan	Catalan	Aranes	Llïonés	Aragones
FESTA	festa	fête	fiesta	festa	hèsta	fiesta	fiesta
LUNA	lüna	lune	luna	lluna	lua	lluna	luna
MELE	mel	miel	miel	mel	mèu	miel	miel
CASTELLUM	castel	château	castillo	castell	castèth	castiellu	castiello
ILLA	lee	elle	ella	ella	era	eilla	ella
RIDERE	rit/rid	rire	reír	riure	arrir	rir	riyire
CAPRA	cavra/crava	chèvre	cabra	cabra	craba	cabra	cabra
FACTUM	facc	fait	hecho	fet	hèit	feichu	feito
MANE	mattina	matin	mañana	matí	matin	mannana	mañana / matinada

El Pader Noster Aranes

Paire Nòstre qu'ei ath cèl,
qu'eth tièu nòm sia sanctificat;
qu'eth tièu règne venga.
qu'era tia volontat sia hèita
ara tèrra coma ath cèl.
Dòna-nos agüèi eth nòstre pan de cada dia,
e perdona-nos es nòstres ofènses
coma nosàti perdonam es d'aqueths que nos an ofensats
e no nos deishes pas caure en tentacion;
mai deliura-nos deth malin, amen.