Và al contegnud

Muntagna

Articol di 1000 che tucc i Wikipedie gh'hann de havégh
De Wikipedia
(Rimandad de Mut)

Lombard Occidental

Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada.
El Cervin (Matterhorn) in Val d'Aosta
L'Everest, la muntagna püssee volta del mund

Una muntagna a l'è una qualsessia elevaziun natürala de la süperfiss terestra. Una muntagna a l'è de solit püssee volta d'una culina, anca se la gh'è minga una defiziun buna per tücc i stüdius. De solit un teritori al vegn ciamaa muntagna se'l gh'ha un'alteza d'almen una quaj sentena de meter e suratüt un teren che'l va sü in manera brüsca.

Una muntagna la se furma per diferent resun: quij püssee impurtant a hinn i piegament tetonich, i erüziun vulcanich e l'erusiun di mass sedimentari.

Al mund gh'è una caterva de muntagn, la püssee part d'urigin tetoniga. I püssee volt a hinn quij de la cadena de l'Himalaya. Alter impurtant a hinn: i Ande in America del Süd, i Alp e i Pirenee in Europa e i Muntagn Rucius in America del Nord.

I muntagn de furmaziun vulcaniga se tröen suratüt in Asia (isul del Giapun e del süd del Pacifich), in Europa (Italia) e in de l'Africa del Nord (isul Canarie), e in general a hinn volt de men rispet a quij che se furmen per piegament tetonich.

I muntagn furmaa per erusiun de l'aqua in sü teren sedimentari a hinn de solit bej piat e se tröen per esempi in Colorado. A hinn de solit muntagn püssee bass ma cunt un frach de scarpad.

L'om l'ha abitaa la muntagn de semper, anca se l'è una culunizaziun cumplicada. In di zon frecc o temperaa se pö vif fina ai 1500/2000 meter, menter in quij desertich (Nepal e Tibet, Cile e Bulivia) se va sü anca püssee de 4000 meter.

Alter prugett

[Modifega | modifica 'l sorgent]