Bivio

De Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Lombard Occidental Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental, cun l'urtugrafia ünificada.


Cuurdinàde: 46°28′N 9°39′E

Bivio
Stema de Bivio
Panurama de Bivio
Canton Grison
Distret Albula
Cuurdinaa  46°28′N 9°39′E
Popolazion 197 ab.  (Al Dic 2011)
Superfis 76.73 km²
Altitüden 1769 m
Còdas postal 7457
Websitewww.bivio.ch
Cumün tacaaAvers, Bever, Marmorera, Mulegns, Sils im Engadin/Segl, Silvaplana, Bargaja, Sur

Bivio (fina l'ann 1902 en tudesch la se ciamava Stalla e en romanc Beiva) a l'è un cumün svizzer del distret de Albula, in del Canton Grison. El gh'ha pressapoch 197 abitant e una süperfiss de 76.73 km², e 'l se tröva a una altitüden de 1769 meter sura 'l nivel del mar. L'è straversaa del fiüm Giülia, e 'l se tröva in de la Val Sursette (in tudesch ciamada anca Oberhalbstein).

El cumün de Bivio a l'è tacaa ai cumün de Avers, Bever, Marmorera, Mulegns, Sils im Engadin/Segl, Silvaplana, Bargaja, Sur.


Storia[<small>Mudifega</small> | mudìfica 'l sorgènt]

Bivio l'è numenaa la prima volta in de l'ann 840 col nom de stabulo Bivio.[1] Al ciapa el so nom del cruzal che 'l porta ai pass del Giülia e del Pas da Set (en tudesch: Septimer Pass) che i representava giamò in epuca romana un pont de passagg. Inturen al ann 840 l'è staa faa sü un uspizzi per i vilan bargajot (lumbardofun). In tra el secul XIII e 'l secul XIV, Bivio l'è diventaa un'enclav lubardofuna/italofuna tüt in mezz a cumün germanofun (Avers) e de lengua rumancia (Marmorera e tüta la val del Giülia).

L'andament istoregh de la pupulazion de Bivio l'è indicaa in de la tabela chi desuta:[1]

ann pupulazion
1808 182
1850 211
1900 141
1920 121
1950 224
1980 238
1990 223
2000 129

Lengh[<small>Mudifega</small> | mudìfica 'l sorgènt]

Bivio l'è l'ünegh cumün svizzer de là dei Alp (cioè a Nord del spartaacque cuntinental) indue che la lengua ufizial l'è l'italian e la gent la parla el bargajot, che l'è 'l lumbard (con influenz rumanc) parlaa in de la Val Bargaja. In de l'an 1860 el Bargajot l'eva ancamò la prima lengua per l'80% dei abitant.

Lengh parlaa a Bivio
Lengh Censiment 1980 Censiment 1990 Censiment 2000
Abitant Percentual Abitant Percentual Abitant Percentual
Tudesch 88 36,97 % 120 53,81 % 113 55,39 %
Rumanc 44 18,49 % 20 8,97 % 25 12,25 %
Bargajot
e/o Italian
100 42,02 % 76 34,08 % 60 29,41 %
Total 238 100 % 223 100 % 204 100 %


Riferiment[<small>Mudifega</small> | mudìfica 'l sorgènt]

  1. 1,0 1,1 Bivio in Todesch, Franzes e Italian in ligna al Dizionari Stòrigh da Svízzera.




Stema del Canton Grison Distret del Canton Grison Stema svizzer
AlbulaBerninaHinterrheinImbodenInnLandquartMalögiaMoesaPlessurPrättigau/DavosSurselva