Vlésc

Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental urtugrafia ünificada.

Oleggio
Stat	Itàlia
Regiun	Piemonte
Pruvincia	Novara
Cuurdinàde	8°38′40″ E 45°36′09″ N
Abitant	13 616 ab.
Superfiss	37,8 km²
Densità	360 ab/km²
Altitüden	233 m s.l.m.
Cumün tacaa	Branzagh, Lunaa Puzzö (VA), Marön, Mismarich, Mum, Vavru, Vizzöla (VA)
CAP	IT-28047
Còdes ISTAT	003108
Prefiss tel.	0321
Sit uficiàl del cümü

Vlesg (Olegg in Piemuntes; Oleggio in Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara che 'l cünta 13 616 abitant (dàto del Dic 2010 ). L'è 'l sest cumün püssee grand de la pruvincia, a metà strada tra Nuvara e 'l Lagh Magiur e al cunfin cun la Pruvincia de Vares (Vizzöla e Lunaa Puzzö).

Storia

La gesa de San Michel, zona absidal

Dopu vess staa teritori abitaa da tribü de urigin prima ligür e pö celtiga, Vlesg l'è staa part de la Galia Transpadana. La furma de la cità la ven da la limitatio rumana, cun la particularità che 'l redicul de base l'è inclinaa per rend el card paralel al curs del fiüm Tisin e adatàss mej ai carateristich del teritori.

Dopu el periud de presenza ruman, atestaa da vari retruvament archeulogich, l'è segütaa una duminaziun lungubarda (testimuniada anca lee da retruvament archeulogich). Al periud di incürsiun di Üngar e Saracen in de l'Italia setentriunala el se fa risalì la custrüziun a Vlesg de un castel, che l'è regurdaa in d'un ducüment de l'april 982, cunservaa a Nuvara e che 'l dis in l. et f. Olegio (...) prope vico (...), prope castro.

Vlesc l'è stada prima sota el Sacher Ruman Imperi, pö suta la duminaziun di Cunt de Biandraa e suta quela del Cumün de Nuvara. Düranta el XIII secul, a Vlesg gh'è stada cunferida la dignità de burgum. Segund i Statüt del 1272 la cità, münida de mür, la duveva tegnì semper agiurnaa i cunfin de la propia giürisdiziun. In del 1301 Vlesg l'è stada ocüpada per cünt del Galeazz Viscunt. In 'stu periud hin staa faa sü i mür viscuntee, che segütaven el vegg val ruman. Dopu la duminaziun viscuntea, al cità la s'è liberada de l'inflüenza nuvaresa, anca se in la sfera del dumini sfurzesch. Giamò a la metà del XV secul Vlesg l'era cunsideraa el burgh püssee pupulus e rich del Nuvares de mezz.

In del 1513, düranta la Bataja de Nuvara, che l'ha vist i Frances cuntra i Milanes e i Svizzer, quij ültim chì s'hin sistemaa propri a Vlesg. Per la sua pusiziun strategica, la cità l'è stada anca teater de scunter tra Spagnö e Mantuvan cuntra Frances e Piemuntes düranta la Guera di Trent'Ann. Cun la pas de Aquisgrana l'ha cundivis i sort de tüta la Pruvincia de Nuvara. prima in del Regn de Sardegna e pö in del regn italian ünitari.