Cristianesim

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá
Lombard Occidental Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental urtugrafia ünificada.



Antunel da Messina: Tel chì l'Omm - Ecce Homo, 1474, Genua, Galeria Naziunala de Palazz Spinola

El Cristianesim a l'è una religiun munuteista basada sü la vita e i insegnament de Gesü de Nazaret.

I cristian creden che Gesü a l'è el fiö de Diu e'l Messia 'me prufetizaa in de l'Antigh Testament. El cristianesim a l'è munuteista ma per la püssee part di fed cristiann Diu a l'è in trì personn: Diu Pader, Diu Fiö (Gesü) e'l Diu Spirit Sant. Questa dutrina a l'è ciamada la Santissima Trinità.

El cristianesim a l'è spartii in diferent cunfessiun o ges che gh'hann una bas cumüna ma diferent aspet de la dutrina o anca de l'urganizaziun.

I simbuj del Cristianesim a hinn un bel poo, ma quel principal e püssee significativ a l'è la Crus, che la rapresenta la mort de Gesü. Per quela resun chì, la Crüs la cumpar in d'un frach de bander e stem di paes de religiun cristiana.

El Cristianesim l'ha avüü un röl impurtant per la storia e la civilizaziun del "Mund Ucidental".

Una stima di cristian incö a l'è de pressapoch 2.100 miliun de gent.[1]

Ges Cristiann[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

El cristianesim a l'è spartii in d'un bel poo de ges che nassüü in diferent mument de la storia e per diferent questiun de dutrina, suciaj e de cultüraj. I ges principaj a hinn fa sü in quij grüp chì:

Dutrina[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Anca se gh'hinn di diferenz intra i ges cristiann, la gh'è una dutrina de bas cumüna a tüt. Questa dutrina chì la stabiliss che'l Cristianesim a l'è el cumpiment del Giudaism, e che Gesü a l'è el Messia prufetizaa in di scritür de l'Antigh Testament.

La credenza centrala del Cristianesim a l'è che per mez de la fed in de la mort e resüreziun de Gesü, i omen poden vess salvaa de la mort, fisiga e spiritüala, per la redenziun di sò pecaa, che hinn la disubidienza e rebeliun cuntra de Diu. Per la grazia de Diu, per la fed e'l pentiment, i omen poden recunciliass cun Diu per mez del perdun e la santificaziun.

I aspet che hann furmaa i fundament dutrinaj del Cristianesim (anca se di grüp ja aceten minga tücc) a hinn:

  • Diu a l'è una Trinità, un vess etern che l'esist in trì personn: Pader, Fiö (el Verb incarnaa, Gesü Crist) e Spirit Sant.
  • Gesü a l'è a l'istess temp, cumpletament Diu e cumpletament üman.
  • Maria Vergin, la mader de Gesü, l'ha avüü Gesü per mez del Spirit Sant, e l'era vergin.
  • Gesü a l'è el Messia che speraven i Giüdej, l'ered al tron del Re David.
  • Gesü a l'è inucent de tücc i pecaa. Per mez de la mort e resüreziun de Gesü, i credent a hinn perdunaa di sò pecaa e vegnen recunciliaa cun Diu. Per mez de la fed, i credent riceven el Spirit Sant
  • Gesü al returnarà cunt el sò corp in sü la Tera per el giüdizi de l'Ümanità, e per purtà i fedej a la presenza de Diu.
  • La Bibia a l'è la Parola che l'ha ispirada Diu, ma che l'hann scrivüda i omen.

Vita cristiana e rit[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

El cristian al gh'ha de viv la sò vita de tücc dì in acordi a la mural cristiana e'l gh'ha de relaziunass cun Diu cun l'uraziun, che la pö vess un dialogh persunal o basaa sü furmul pre-stabilii e tradiziunaj 'me el Pader Noster. Fundamentaj a hinn i sacrament, che ja ufizia un sacerdot 'me intermediari cun Diu. I nom di sacrament cambien a segunda de la Gesa Cristiana; quij püssee acetaa a hinn el batesim e la cumüniun, ma per el Catolicesim a hinn püssee, a hinn set.

La furma de preghiera cumünitaria a l'è la messa. La messa la vegn ufiziada tücc i dì ma quela de precet a l'è quela de la dumeniga e di de festa per el tacuin litürgich, cuma la Pasqua e'l Nadal. La messa la cambia a segunda de la cunfessiun cristiana e, dent a una cunfessiun, la pö anca cambià fina a un cert punt (el tema di letür e'l schema general a l'è quel del messal litürgich).

Presenza[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

I religiun de stat in del mund

El cristianesim a l'è la religiun cun püssee fedej, pressapoch un 33% de la pupulaziun mundiala[2]. El 17,5% se disen catoligh, un 5,6% urtudoss e un 3,6% anglican. In del temp i credent a hinn vegnüü giò de nümer in Europa e cressüü in America.[3].

Quij stat chì hann deciaraa el Cristianesim religiun ufiziala: Argentina, Bulivia, Costa Rica, Danimarca, El Salvador, Finlandia, Grecia, Inghiltera, Islanda, Liechtenstein, Malta, Monach, Nurvegia e Cità del Vatican. El paes cun püssee cristian a hinn i Stat Ünii, e dopu al gh'è el Brasil.

Referenz[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

  1. Adherents.com, Stima di credent d'ogni religiun(Ingles)
  2. World Christian Trends (2001)
  3. Putnam, Democracies in Flux: The Evolution of Social Capital in Contemporary Society, p. 408.