Triest

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá
Lumbaart ucidentaal Cheest artícul al è scrivüü in Bergamàsc, urtugrafìa del Dücat semplificada.
Triest ésta dal sò pórt
Trieste
Coats of arms of None.svg
Ol Canàl Grant de triest de nòcc
Italy location map.svg
Stàto Itàlia
Regiù Friuli-Venesia Giulia
Pruvincia Trieste
Cuurdinàde 13°48′15″ E
45°38′10″ N
Abitàncc 204 849 ab.
Superfìce 84,5 km²
Densità 2 424 ab/km²
Altèsa 2 m s.l.m.
Cümü tacàcc Duino-Aurisina, Monrupino, Muggia, San Dorligo della Valle, Sgonico
CAP IT-34100
Còdes ISTAT 032006
Prefìs tel. 040
Sit uficiàl del cümü


Triest (en sloveno e 'n croàto: Trst) l'è la capitàl del Friul Enésia Giulia, de precìs la se tróa 'n de la Giulia sö i rie del mar Adriàtech e l'è tacada al cunfì co la Sloénia.

Ol nòm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Ol nòm de Trièst l'è preromà e 'l vé da terg = mercàt èste che l'è ü sufìs venetich e l'è dientà 'n latì Tergeste/Tergestum. La sità l'è pò ciamada Trieste 'n triestì, Triest 'n tergestì e 'n todèsch, Trieszt in ungherés, Trst in sloéno, sèrbo e croàt.

De èt[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Ol castèl de Miramare che l'è fórse ol monumènt sìmbol de Trièst che l'è stacc fai sö tra 'l 1855 e 'l 1860 da Masimilià d'Asbùrgh, arcidüca d'Austria e 'mperadùr del Mesico.


De èt ach:

la catedràl de San Giusto 1304,

ol castèl de Duino,

ol castèl de San Giusto,

ol Canàl Grant 1754 - 1756,

la Lantèrna che l'è 'l faro del pòrt del 1833.


Stòria de la sità[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Sömèa che la sità la sìes stacia fundada da i Carni öna tribù di Gai, l'è pò stacia conquistada da i Romà öe pò quando l'impéro l'è crolàt gh'è pasàt i barbari.

In del 539 l'è pasada 'n di mà di Bisantì fina al 788, fò che öna quach agn pasàcc sóta i Longobàrt, in del 788 ì è riacc i Franchi.

In del 948 l'è dientada séde vescovile, ma desà che i vèscof i esercitàa mia 'l sò potèr, Triest a belasì la gh'è riada a dientà libèr cümü tra 'l méla e 'l méla e ü (1100), ma zamò 'n del 1202 la gh'éra de giüraga fedeltà a Enésia.

A partì dal 1382 la s'è dacia a i Asburgo e l'è restada sóta de lur fina al 1918, quando l'è pasada sóta 'l Règn d'Italia dòpo la Segónda Guèra Mondiàl.

A partì dal 1719 l'è dientada pòrt franch, desà che i Asbürgo i gh'éra dóma 'l pòrt de Triest e de fato l'è stacia la Pórta de l'Impér.

Dòpo la Segónda Guèra Mondiàl l'è stacia ocüpada per 60 dè da i partigiani del Tito e l'è stacc chèsto ol periodo di Foibe. Söbèt dòpo l'è stacia goernada fina al 1954 da i Aleàcc, che i èra fai sö ü staterèl ciamàt ol Lìber Teritòre de Trièst. Dòpo 'l 1954 métà del Teritòre l'è 'ndacc a la Jugoslavia e metà l'è 'ndacc a la Repüblica Italiana.

Etnie[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

A Trièst amò 'ncö 'l 5% de la zèt del cümü l'è sloéna ma fina al prensèpe del méla e nöf (1900) i Sloéni i éra ol 25% de la popolasiù de la sità e gh'éra pò ü 5% de Todèsch.

Galerìa de fóti[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Siti internet[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Ol castèl de Miramare

Scènsa e cültura[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Türìsm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Quotidiani[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Siti istituzionali[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons
al gh'a dent roba culegada a: