Stat de la materia

Da Wikipedia.

Faas da la Matéria

Cumünn

Sòlit

Líquit

Gaas

Maanch abitüaal

Plasma

Cundensaa da Bose-Einstein

Cundensaa fermiònich

Matéria strana

Cristall líquit

Süperflüit

Supersòlit

Faas magnétich

Paramagnetismu

Fermagnetismu

I stat de la materia a hinn i maner che la materia la pö interagì per fa sü dij fas umugeni e macruscopich. I esempi püsee cumün chì sü la Tera a hinn i solid, i liquid e i gass ma in del univers quel püsee cumün a l'è el plasma. Quij ch'a hinn cugnussüü e familiar de men a hinn: el plasma quark-glüon, el cundensaa de Bose-Einstein, el cundensaa fermiònich, la materia degenerada, la materia strana, i süperflüit, i süpersòlid e prubabilment anca i string-net liquids.

Solid
In del statt solid atum o mulecul a hinn ligaa bej stret intra de lur per furmà un reticul cristalin rigid o una strütüra amorfa isòtrupa (anca se minga tücc cunsideren i solid amorf dij solid). I solid a hinn incumprimibil (se puden minga schiscià) e gh'hann una sua furma definida.
Liquid
In del statt liquid i mulecul a hinn ligaa intra de lur in manera debula e se poden möf. I liquid gh'hann un volümm ma minga una sua furma definida.
Gass
In di gass i mulecul interagissen dumà in manera propi fiaca e a hinn quas indipendent in di muviment; dunca poden ucüpà tütt el volümm del cuntenidur. I gass a hinn cumprimibil e gh'hann minga una sua furma.