Bosch/Gürin

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá
Lombard Occidental Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental urtugrafia ünificada.


Cuurdinàde: 46°19′N 8°30′E

Bosch Gürin
Stema de Bosch Gürin
Panurama de Bosch Gürin
Canton Ticino
Distret Valmagia
Cuurdinaa  46°19′N 8°30′E
Popolazion 50 ab.  (Al Dic 2011)
Superfis 22.1 km²
Altitüden 1506 m
Còdas postal 6685
Sindigh Alberto Tomamichel
Website www.bosco-gurin.ch
Cumün tacaa Camp (Valmagia), Cerentin, Cev, Furmazza (IT-VB), Prem (IT-VB)


Bosch Gürin (nom ufizial bilenguv: Bosco/Gurin; in walser: Gurin/Griin/Grii) a l'è un cumün svizzer del distret de Valmagia. in del Canton Tesin. Al gh’ha pressapoch 79 abitant e una süperfiss de 22 km², e al se tröva a una altitüden de 1506 meter sura al livel del mar.

El cumün de Bosch Gürin a l'è tacaa ai cumün de Camp (Valmagia), Cerentin, Cevi, Furmazza (IT-VB), Prem (IT-VB).

El cumün de Bosch Gürin l'è l'ünegh in tüt el Cantun Tesin indua la gent la parla 'l tudesch.

Popolazion[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Andament de la popolazion
An Abitant
1591 300
1801 235
1850 382
1880 344
1920 210
1950 186
1980 65
1990 58
2000 71
2004 72


Situazion linguistega[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Bosch/Gurin l'è l'ünegh paes de la Svizzera Italiana inde che per 600 ann s'è parlaa un dialett germanegh: el Walser. El censiment del 2000 però al indica una inversion de tendenza e l'Italian el par vess devegnüü anca chi 'me in de 'l rest del Canton Tesin la lengua magiuritaria. El resultat de la rilevazion però l'è de ciapà con atenzion. In del questionari l'eva pussibel de catàn föra apena ün de lengh 'me lengua principal e alura l'è pussibel che i Walser che i henn bilengh i g'habien cataa föra l'Italian perchè i hann cunsideraa el Walser un dialet e minga una lengua principal. A bun cünt i resutaa i henn mustraa in de la tabela chi sotta:

Grup linguistegh
An Tudesch Italian Abitant
1970 95 (81,9%) 18 (15,5%) 116
1980 61 (93,8%) 3 (4,6%) 65
1990 35 (60,3%) 20 (34,5%) 58
2000 23 (32,4%) 37 (52,1%) 71

Esempi de Gurynerdeutsch[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

In die ersta Zittu wia der Kinig fa Cipri, het dia Heilagu Orti arobrut fa Gottfrei Buglione, ist bigagnud das as noblists Wib fa Guascogna zum Heiliga Grab ist ga wolfartu, un wiasch ist zrugchu ist a mandarst in Cipri, isch ufmn wag fa ufarschanta Mannu esklumansig behandluti worda. Zwib oni trost globtis ga zklagen: aber dlit hein zuru gseit dasch aba darbat farliara, de der Kinig fiara as schlachts un as fuls un as wenin guts leba, un das ar niamal schich wendichira mit dena dii schlacht tian un handlun, aber in gaganteil dia unzolbarn possa diesch imu spilun noch protegiut un jeda da der chlagut schich mus mit affi sfogira. Zwib wias di sacha gert het oni andarst zmachun hetzaschi grisolwut oni trost in ir trübsal salbar zum Kinig sgan un schis arumutingas bihadlu zarbiessan. Wiasch forum Kinig ist gsin, mit weinanda aigo hetack mu gseit: "Min Her, ich chu for diar nit das ich farlanga das duw stroffost die mich bileidigut hein; abar dirtestwilla das duh miar sagat wiat di zotta artraga chanst diey diar taglich spilun un als liedast. Gott weissas ob ich diz chenti artraga un lieyada oni dim raht un lehr, den dun bist der ma der alst mit gidult treit"
Der Kinir, wianar het dich sacha gert fam wib, wendar schio tschistar fuila ist gsin, dua is gsin grad wendar fom schlof arwacha, un aba fa Zwibsch possa hedar agfanga stranga Richtar sin mit jedum die in di art odar in andri Manir appus toh hein das wida t'Er fa schim Kroa gsin ist.

Giovanni Papanti, Parlari Italiani in Certaldo, 1875, pag. 699-700

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons
al gh'a dent roba culegada a:




Stema del Cantun Tessin Distret del Cantón Tesin Stema svizzer
BellinzonaBregnLeventinaLocarnLüganMendrisRivieraValmagia