Sankt Moritz

De Wikipedia

Sankt Moritz (San Murèzzan in rumanc) l'è ün cumün svizzer, in del Cantùn Grisùn, che gh'ha circa 5.100 abitant. L'è ün paes famùs in del mund cumè sitt de vacanz, specialment invernaj: gh'hin impiant de risalita per sciadùr, ün frach de pisti da sci e sentee per caminà in muntagna.

Cuntegnüü 1 Geografia 2 El sitt 3 Lengua 4 Trasport 4.1 Stradi 4.2 Feruvij 5 Sport

[Mudifega] Geografia

Sankt Moritz el se tröva in de la Vôlta Engadina, in sü la spunda sinistra del fiüm Inn, a 1.838 meter d'altezza. El paes gh'ha anca ün lach che gh'ha el sò istess nom.
El pünt pussee vôlt del teritori cumünàal l'è el Piz Güglia, a 3.380 meter d'altezza.

[Mudifega] El sitt

Sankt Moritz el se divid in düü part:

• Sankt Moritz "Dorf" ("Paes", Vih in rumanc), in sü la spunda ucidentàal del lach, in duvè che gh'hin i munument pussee impurtant, cumè la gesa (refurmada) de San Maurizi, la Tur pendent, el Municipi e'l Musee Segantini;
• Sankt Moritz "Bad" ("Term", Bagn in rumanc), a süd del lach, in duvè che gh'hin i stabiliment termaj.

[Mudifega] Lengua

I parladi uficiaj de Sankt Moritz sun el tudesch (parlàa da quasi el 58% dij abitant) e'l rumanc (parlàa da circa el 5% dij persùn). L'è anca parlàa l'italian, da circa el 22% dij abitant.

[Mudifega] Trasport

[Mudifega] Stradi

Sankt Moritz l'è traversada da la Strada naziunàal 27, che da Silvaplana la traversa tütta l'Engadina. A Silvaplana l'è pusibil ciapàa la Strada naziunàal 3, che la va dal cunfìn italiàn in de la Val Bregaglia a Coira, a travers el Pass del Maloja e'l Pass del Güglia.
Poch luntàn da Sankt Moritz, arent a Celerina, la cumincia la Strada naziunàal 29, che, a travers el Pass del Bernina, la va vers el cunfìn italiàn in de la Val Pusc'ciâf.

[Mudifega] Feruvij

A Sankt Moritz ghè la staziùn finàal de diversi feruvij, tücc gestidi da la Feruvia Retica; gh'hin tren che vànn vers Coira e Davos a travers la galeria de l'Albula, vers Scuol a travers tütta l'Engadina e vers Tiràn a travers el Pass del Bernina.
A Sankt Moritz pàrten düü dij tren pussee famùs in del mund:

• el "Glacier Express", che in circa set ur e mèza el riva a Zermatt in del Cantùn Valés, sùt al Munt Cervìn;
• el "Bernina Express", la feruvia ad aderensa (che gh'ha minga la cremagliera) pussee vôlta d'Europa, ch'el va fin a Tiràn.

[Mudifega] Sport

Sankt Moritz l'è famusa in tücc el mund cumè sitt in duvè passàa i vacanz d'invern. Gh'hin palazz del giazz, funiculàar, impiant de risalida e pisti de sci frequentàa da ün frach de gent che la vegn de tücc i cantùn.
Arent al cumün de Celerina, a nord del paes, ghè la pista de bob e slitìn pussee famusa del mund: la "Crasta Run", che l'è anca la prima fada sü.
A Sankt Moritz gh'hin stàa i Ulimpiadi invernaj in del 1928 e in del 1948 ed i Campiunàa mundiaj de sci alpìn in dij ann 1934, 1974 e 2003.