Clematis vitalba

Chest artícol a l'è scricc in Bresà, ortograféa Modèrna

Clematis vitalba L.
Ilüstrasiù de la Idàsa
Classifigazion sientífiga
Regn: Plantae Division: Magnoliophyta Clas: Magnoliopsida Ùrden: Ranunculales Famìa: Ranunculaceae Zèner: Clematis Spéce: Clematis vitalba
Nomm binomial
Clematis vitalba L.

La Clematis vitalba (en Bresà: Zùta o Idàsa), l'è 'na piànta che g'ha portamènt de boscài de la famìa de le Ranunculaceae. 'N Itàlia se la càta 'n töt el teretóre 'nfìna a 1300 méter s.l.m. endèi teré mìa cultiàcc, endèi bósch di latifòie, e 'ndèle màcie temperàde.

L'è 'na piànta vilinùza per vìa de la prezènsa de alcalòidi e saunìne (en particulàr la protoanemonina), sostànse che se tróa apò a 'ndèn quac óter zèner de la famìa de le Ranunculaceae, e che la se 'nmagazìna suratöt endèi órghegn piö ècc de la piànta. Se se la tóca la pöl fà 'mbrözià la pèl.

L'è cunsideràda 'na piànta che 'mpèsta 'l bósc, difàti, suratöt an asociasiù co le roéde, la fùrma 'n spès che 'l rés•cia de stofegà le ótre piànte. La prezènsa de chèsta asociasiù l'è de spès en sègn de degradasiù del bósc.

• 

  I fiùr.
• 

  I fiùr.

• 

  I fiùr.
• 

  I achéni.

Morfologìa

I fiùr de la Idàsa

Le fòie i è opòste e imparipenàde e i è furmàde ognöna de 3 - 5 segmèncc a fùrma ovoidà-lanceolàda. L'òrlo 'l pöl véser a capète o 'ntréc.

I fiùr i è ermafrodìcc, i è pröfömàcc, e i è ragrüpàcc en enfurescènse. I g'ha 4 sépali de culùr biànc che tìra al vért, I stam i è nömerùs e l'ovàre el g'ha divèrsi carpèi. La 'mpolinasiù l'è entomòfila veiculàde de i 'nsècc.

I fröcc i è dei achéni che g'ha 'n estremità lónga e piömùza che quan che i è madür i vé tracc atùren del vènt.

Üzo

• Vergü i dopèra i böcc che vé fò 'n primaéra per fà la fretàda. Gh'è però de stà 'n grant atènti a doperò apéna le parcc piö zùine de la piànta, 'ndóche le tusìne i è méno concentràde e de maiàn póc perchè sedenò se res•cia de stà mal.

• L'è giöna de le esènse che fa part dei fiùr de Bach (col nòm de Clematis). Segónt chèsta disciplìna, l'è racomandàda per chèi che dórma coi öcc deèrcc, chèi che i g'ha póc enterès per la vìta e che i tènta de scapà vià de la realtà.