Wikipedia:Líbar da stiil

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá

Quest lìber de stil a'l gh’ha cume ubietiv che i rob i se faghen in manera símila. I norm repurtaa chìinsìchì i henn mia indiscütíbil. Di völt un mètud a l’è bón cume un oter, però se töcc i agissen l'istessa manera la Wikipedia la sarà püssee fàcila da legg e da druvá, dónca anca püssee fàcila da scriv e da mudifegà. In quel cuntest chì la seguent citazión dal Manüaal de stil de Chicago la pö fà da ciariment:

I norm e i regülazión cuma questa, per la natüra del cas, i pören mia vess assegnaa cun la rigidezza d’una legg. I henn pensaa per 'l cas 'standard' e i henn da vess aplicae cunt un cert grad d’elasticità.

Una scritüra ciara, infurmativa e imparziala a l'è sémpar püssee impurtanta che la presentazión o la strütüra. Vün 'l se speta mia che i scritur i van adree a vüna o a nissüna de 'sti régul. I wikipedist ch’i éditen i se pören referíss a quel manüaal chì per netà i artícuj e i pàginn in acord cun 'sta guida chì.

Vardée PP Wikipedia:Cume mudificà una pagina per infurmazión sura cuma druvá i istrüzión d’ipertest -a gh’è un bel poo de pussibilità a part 'l negret e 'l cursiv. Quest artícul chì 'l se cuncentra in quand i druvá, apó se vargün esempi 'l mustra l’ipertest. I pören vess ütil anca i Cunvenzion di nom per i norm de stil per da 'l nom a artícul e categurij.

Nomm d’artícul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Scumenzand un artícul növ, scernii 'l nom adeguaa a l'è essenzial par assicüráss che dop se ghe pudarà metegh di ligam. L'è poo impurtaant cumpruvá, prima da scumenzá l'artícul, che l'esist mia giamò un articul cunt un nomm símil o equivalent. In quel cas lì, gh'avii da fàgh un redirect, cun 'l cumand: #redirect[[ ]].

Stil general de l'artícul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

'L stil e cuntegnüü di artícul i gh'hann de vess enciclupédich, e donca i gh'hann de tratà cun detaj e ubietività 'l cuncet che 'l curespund al títul de l' artícul. I artícul da la Wikipedia i gh'hann mia de vess di definizión de diziunari, né manüaj d'instrüzión, panegírich, recumandazión de prudut, crítich d'art, e.i.v. (vidée Cusè che l’è mia la Wikipedia).

Alter rob che gh'è da tegn in ment[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

  • Druvée un lenguagg "impersunal", mai in prima persona, o indirizaa diretament al letur.
  • Tachée sémper cunt un primm paràgraf che 'l descrív in manera cürta 'l cuncett principal de l'artícul, in manera che qualsesìa letur 'l se pöda fá una idea ciara del cuntegnüü che ' vegn dop. Giuntègh mai denter di infurmazión secundàri o anèdut.
  • Se esiisten di artícul imparentaa (presempi, série da paes, münicipi, spèci biulògich, e.i.v.) assicürev ch’i gh’àbien un stil e furmaa cunsistent (suratütt par taul e imàginn).
  • Druvée un lenguagg curet e furmal, e tegnii d'ögg l'urtugrafia, la gramàtega e 'l vucabulari. Se a fasii di traduzión da alter lenguv, stii al'ögg de fà mia di calch sintàtich o di traduzión furzaa. I traduzión utumàtich senza revisión manüala i henn mia acetàbil.
  • Fasii mia di artícul ch’i gh'hann denter dumà del test senza furmaa. I ligam e 'l furmaa i henn essenziaj.


Liamm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Liamm líbar[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Recumanemm l’üüs di inscí numenaa “liamm líbar” veers un òolt artícul, par esempi, [[Ramon Lul]] . Druvée i liamm par tüte le parole e espressiú che sa i tröva al vòost artícul par le quale al pudaress vess interessaant da legí l’artícul liaa. Mia-da-maanch, esagerée mia. Liée mia tüte le aparizziú d’una parola; nurmalameent noma liée la prima völta che la pariss la parola. Par le date, cuma 25 03, druvée ul furmaa nümerich, a causa da la framentazziú dialetala da la nosta lengua: a la pàgina da calendari sa i truvarà apó i nomm.

I liamm ch’i seguiss le cunvenziú par rapòort aj nomm i gh’a un bell puu plüü da pussibilitaa da liá cun di artícuj ch’i esiist e, si a gh’è gnamò un artícul sura ul tema, i bú liamm i farà inscí che la creazziú d’un nööf artícul la síes fisc plüü fàcila par i fütüür scrituur.

Al è pussíbil da liá da le parole che i è mia esatameent le istesse che l’artícul liaa, par esempi [[Wikipedia:Benvegnüü a la Wikipedia|messagg da benvegnüü]] . Mia-da-maanch assürée-v-as ch’al è cjaar a vargott al fa referenza ul liamm senza iga da ná-gh.

Intentée liá cun cura. Pruvée i liamm cun cüra. Si un artícul ch’a vurii liá al esiist gnamò, fasii una cerca ràpida par assürá-ss ch’al síes da bú inscí: l’artícul al pöö iga un nomm un zich difereent dal nomm che vuu pensée.

Druvée mai “fasii clich chí” cuma teest pal liamm - al aporta nissü tiip d’infurmazziú. Ul teest dal liamm al aress da vess l’assüünt sura ul quaal al porta ul liamm.

Liamm da fö[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

La Wikipedia a l’è mia una culezziú da liamm e descunsejemm i artícuj cun noma di liamm, però al è adeguaa da pusá referenze a infurmazziú cumplementària ch’i gh’ àbies al Internet. Vargott al è spescjalameent ceert cura ca vuu ii druvá una pàgina web cuma impurtanta fuunt d’infurmazziú.

Sura le pulítiche e norme, vidée Wikipedia:Liamm da fö.

La sintassi par fá referenza a di URL al è sémplis. Pusée intra claudatuur (paréntesi quadre):

[URL teest upziunaal lassaant un spazzi]

La URL la gh’ a da scumenzá par http:// u di òolt prutucoll WWW cuma ftp:// u news://.

Títul di liamm[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

A pudii gjuntá un títul a un liamm da fö ga meteent un teest da drée a la URL lassaant un spazzi. Par esempi, si a la URL seguent:

[http://ca.wikipedia.org]

ga vuremm gjuntá un títul, a scriaremm:

[http://ca.wikipedia.org Viquipèdia Catalana]

e al parissarà inscí:

Viquipèdia Catalana

Vargüne URL i è brüte e par nagott infurmative; alura, al è mej che la parísses mia la URL, plütòost un títul infurmatiif. Par esempi:

Céntar da ducümentazziú in socjiulinguística

sa l lees fisc plüü fàcilmeent che mia

http://cultura.gencat.net/llengcat/cds/index.htm

e si la URL sa la mustra, fasii-l da la manera la plüü sémplis ch’a la pruponn la pàgina desiderada, par esempi, posée mia index.html La versiú imprimíbila d’una pàgina la mustra la URL intrega cun deent chele a che sa l ponn títul, inscí che sa perd mia da l’infurmazziú.

URL cuma note[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Senza ul teest upziunaal, una referenza da fö sa la mustra cuma una nota: par esempi,

[http://ca.wikipedia.org]

al pariss inscí:

[1]

Pusizziú al artícul[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

A la plüpaart da caas, al è preferíbil trá insèma i liamm da fö al a fí dal artícul sota la càpsüla:

==Liamm da fö ==

Propi cuma sa fa cun le otre càpsüle principale, i düü seegn d’iguaal sa i gh’a da druvá par segnalá la càpsüla di liamm da fö (vardée ‘’Càpsüle’’ plüü sota).

Apó al è pussíbil da mett deent una referenza URL al còorp d’un artícul. Par esempi:

Un bú esempi da cumünitaa online cooperativa al è la [http://lmo.wikipedia.org Wikipedia, l'enciclupedia líbera] .

sa l mustra inscí:

Un bú esempi da cumünitaa online cooperativa al è la Wikipedia, l'enciclupedia líbera

Pàgine in otre idiomes[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Indichée in quaal idioma al è scrivüda la pàgina intra paréntesi. Par esempi:

Le Monde, diari (in Francées).

Al segueent liamm a gh’è una lista cumpleta da le buete d'indicazziú d'idioma:

Tiip da archivi (file)[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Si ul liamm al è mia un archivi html plütòost par esempi un archivi pdf u jpg, una indicazziú par rapòort la saress ütil par jütá l’üsüari a decidí si al preferiss derví-ll u catá-ll gjo.

Misüra dal archivi[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Si ul liamm va a un archivi gross (in caas d’html: cun deent le imàgen) una nota par rapòort la saress ütil. Vargü cunt una cunessiú lenta al pöö decidí da mia druvá-ll.

Càpsüle[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Druvée la indicazziú == par le càpsüle, mia ’’’ (negrett). Esempi:

==Vargott al è la càpsüla==

ch’al prudüiss:

Vargott al è la càpsüla

Cunsiderée che cura ca sa l dövra ==Vargott al è la càpsüla== la cuventa nissüna línia sota la càpsüla. Le línie in biaanch estra sa i gh’aress da scancelá, gja che la strütüra a l’è una questiú dal föj da stiil da la Wikipedia, mia la manera cuma sa scriif l’artícul.

Si vuu indichée le càpsüle da chesta manera, alura una taula da cuntegnüü sa la genera autumàticameent a partí da le càpsüle dal artícul (a partí da tré càpsüle), le sezziú i pöö vess autumàticameent nümerade paj usuari cun chesta preferenza selezziunada; a le parole deent le càpsüle segnalade da manera upurtüna sa dà plüü d’impurtanza in le cerche. Le càpsüle apó i jüta i letuur separaant ul teest e prufilaant l’artícul.

  • Pusée in majüscule la prima parola e i nomm propi a le càpsüle però lassée ul reste in minúscule.
  • Evitée i liamm a le càpsüle. In acordi a le upziú, vargü usuari i pöö mia vidé-j clarameent. Al è fisc mej pusá ul curespundeent liamm a la prima frasa sota la càpsüla.
  • Duvrée mia tropp le sübcàpsüle gja che al pöö fá che l’artícul sa vídes cunfüüs. Paràgraf cüürt e frase sémplis nurmalameent mia i gjüstifica la suva pròpia sübcàpsüla.
  • In cheste circustanze, che a gh’è mia assée da teest par gjüstificá una sübcàpsüla, al pöö vess preferíbil da druvá teest in negrett u separá par puunt in una sezziú che da druvá da le sübcàpsüle.

Stiil scentífich[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Ünitaa da misüra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Par ünitaa da misüra, druvée ünitaa dal SI (sistema internazziunaal).

Separaduur da mila e decimaj[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Int i nümar cardinaj (cura ca sa referíssum a euro, métar, etc...), al cuventa separá i mila cunt spazzi u puunt e i decimaj cun le còme (vírgüle).

Curett;
  • 2.000.500,80
  • 2 000 500,80
Incurett
  • 2000500,80 I è separaa mia i mila
  • 2'000'500,80 Mila separaa cun di òolt símbuj
  • 2,000,500.80 Nutazziú anglusàssuna
  • 2 000 500.80 Nutazziú anglusàssuna

Scriveent curdenade u vetuur sa l druvarà l'apòstruf par separá i decimaj;

Curett;
  • (1 234'5, 2 345'6, 3 456)
  • (1.234'5, 2.245'6, 3.456)
Incurett
  • (1234'5, 2345'6, 3456) I è separaa mia i mila
  • (1234,5 , 2345,6 , 3456) I è separaa mia i mila e nutazziú cunfüsa
  • (1'234.5, 2'345.6, 3'456) Nutazziú anglusàssona
  • (1,234.5, 2,345.6, 3,456) Nutazziú anglusàssona
  • (1 234.5, 2 345.6, 3 456) Nutazziú anglusàssona

Sezziú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Intrudüzziú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Töcc i artícul i g’aress da iga ul títul u l’assüünt in negrett a la prima línia e da le völte in cursiif si chesta frasa u parola nurmalameent al è apó in cursiif (par esempi, par parole int idiomm furestée). Ul títul u assüünt dabott sémpar al pöö sa pusá a la prima frasa, però vargü artícul i gh’a simplismeent di nomm. Esempi:

  • Ul Teurema da Pitàgura al gh’a ul nomm da, e sa l tribüiss al filòsuf greech dal segle VI a.C. Pitàgura.

Si l’assüünt dal artícul al gh’a plüü d’un nomm, cada növa furma dal nomm la gh’aress da vess in negrett a la prima aparizziú.

  • L’Idròssid da sodi (NaOH), apó cugnussüü cuma soda càustega u candegina.

Al è preferíbil clarí ul cunteest a le prime parole. Par esempi,


Sezziú inizziala[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

La sezziú inizziala a l'è la sezziú prima da la prima càpsüla. Al è mustrada da sura a la taula da cuntegnüü (par pàgine cun plüü da tré càpsüle). La lunghezza gjüsta la depeent da la lunghezza dal artícul, però in qual-sa-vöör caas l’aress mia da vess plüü larga da trii paràgraf.

Sezziú "Vidée apó/vidée anca" e "Questiú relazziunade"[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Cura ca i artícuj i è cüürt e i gh’a mia da le càpsüle, le referenze infurmale a di artícuj relazziunaa che i è mia staa liaa cun liamm líbar al teest sa i pöö incurpurá a “Vidée apó/Vidée anca” cun düü para d’apòstruf, par esempi:

''Vidée apó'': [[Eculugía]], [[medi ambient]]

ch’al prudüiss

Vidée apó: Ecologja, medi ambient

Cura ca i artícuj i è laargh e i gh’a da le càpsüle, si la sezziú “Vidée apó” sa la referiss al artícul intreegh e mia noma a una sezziú, l’aress da vess una càpsüla da manera che la pariss a la taula da cuntegnüü. La sezziú “Vidée apó” l’aress da parí sémpar prima da la sezziú “Liamm da fö”. Gjuntée mia di liamm a “Vidée apó” che gjamò i síes al teest dal artícul.

==Vidée apó ==
*[[Eculugía]]
*[[Medi ambieent]]

Che al parissarà inscí

Vidée apó

Da le völte, le referenze i pöö vess nümerade d’una manera plüü furmala:

Teem relazziunaa

Da le völte, al pöö vess ütil da iga da le referenze crusade esplízzite al teest, par esempi, cura ca una sezziú larga da teest al a stada muvüda a una otra paart u a gh’è un artícul impurtaant int un sübtema. In chiist caas-chí, pusée ul liamm in negrett da manera che la suva importanza al è fàcil da recugnuss. Esempi:

La situazziú legala par vargot ch’al fa a la circunzisiú la depeent dal paees (vidée Status legaal da la circunzisiú).

Metalenguagg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Pusée le parole in cursiif cura ca sa parla da luur int una frasa in cüünt da duvrá-le nurmalameent. L’istess par le lètere.

  • La parola pare la vegn dal latí pater
  • La lètera E al è la plüü cumüna in Anglées.

Imàgen[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

I artícuj cunt noma una imàgen i gh’aress da la iga al principi dal artícul a la dreta. I retraa cul cuu miraant a la drita i gh’aress da ná a manzina (miraant veers l’artícul).

Tüte le imàgen i gh’aress da “flotá” - i.e., ul teest al gh’aress da ga vess intuurn. Malgraa che vargott (e d’otre coses) al pöda vess faa cun HTML, al è preferíbil ul wikifurmaa cura ca al síes pussíbil. Le imàgen i gh’aress da iga un 200-300 pixel d’ampiezza. Ul teest da la imàgen e i òolt teest i è sémpar benvegnüü, spescjalameent par imàgen che sa i capiss mia fàcilmeent. Int un artícul d’una biugrafía sa l süponn che ul retraa al è da la persona dal artícul inscí che ul teest al è mia necessari. Teest da la imàgen

Le futugrafíe e otre gràfiche i gh’aress da iga teest a maanch che la pròpia imàgen la gh’àbies deent dal teest taal cuma al söö passá a le cuverte da líbar u àlbüm da müsica u cura ca ul gràfich al representa senza ambigüitaa l’assüünt dal artícul.

Mediawiki[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Mediawiki al è ul sistema che sa l dövra par generá i messagg da la Wikipedia. Vargott apó al gh’a deent una séria da messagg persunalizaa che sa i pöö druvá par generá vargü tiip da teest autumaticameent int i artícuj. Vargot al è ütil, par esempi, par generá i messagg adeguaa in le pàgine cunsiderade sbozz, u suspetade da mia vess neutrale. Duvrée chiist messagg cura ca al síes necessari.

Categuríe[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Vidée Wikipedia:Líbar da stiil da categurizazziú.

Calendari d'avenimeent[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

A gh’è un Líbar da stiil dal calendari d'avenimeent e da le taule anüale, che al cuventa iga in cüünt par gjuntá date aj artícuj relazziunaa cul calendari d'avenimeent e i agn.

Lenguàgg[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Generaal[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Cura ca vuu parlii da la Wikipedia, fasii-l inscí, pusaant l'artícul davaant al nomm.

Majüscule[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Al cuventa fá una menziú spezziala par chel ch’al fa a le càreghe. Vargü cuma president, rei u imperaduur, sa i posa in majüscula cura ca sa i dröva cuma càreca (següida d’un nomm), inscí ch’al sarà “Presideent Bush” e mia “presideent Bush”. Cura ca sa i dröva da furma genèrica, i gh’aress da vess in minüscule: “Bush al è ul presideent americà”. I agetiif da nazziunalitaa i va in majüscula: Lumbaart, Francées/Franzées/Fransées, Català, Anglées/Inglées evi…


Puntuazziú[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

In la plüpaart da caas, sa i seguirà le norme da puntuazziú in Lumbaart. A gh’è mia d’indicazziú sura si lassá un u düü spazzi in bianch dapress d’un puunt: al è mia impurtaant, gja che la diferenza sa mustra noma in la finestra d’edizziú. La pròpia pàgina noma mustrarà un spazzi.

Variaant linguístiche / dialett[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Vidée la pàgina da cuurdinazziú di dialecc/dialett. In generaal, al è ’’’benvegnüda’’’ töcc i variaant dialetal dal Lumbaart, ’’’specifichée-la’’’, par piasé cuma spiegaa chí!

Tegní anca cüünt PP da vargot al seguiss:

  • adressée-v-as al üsüari cul vuu. Par esempi: Vidée apó/anca.
  • in generaal, tentée da druvá un regístar furmaal. Duvrée mia da le espressiú u vucabülari che forsi i è mia abitüaj u cugnussüü, particülarmeent in chele pàgine cumüne, cuma le buete.
  • una völta scumenzaa l'artícul, tentée da mantegní l istess stiil in tütt l'artícul.
  • artícul da temàtica "lucala": una quistiú fisc delicada! Vuu pudii scriif di artícuj in qual-sa-vöör dialett sü qual-sa-vöör temàtega: al saress impurtaant che cada temàtega la gh’aress un artícul íntal dialett curespundeent.
  • Par esempi: la citaa/sità da Grömèl la gh’aress da iga un artícul in la varietaa da Lombart oriental parlada là, però a pudii anca scriif l’artícul Grümell in Cumaasch. ’’’Fasii un bell puu d’atenziú’’’ ch’al è un ’’’caamp minaa’’’.
  • I artícuj ch’i cumpartissi un istess tema ma in dialett difereent ’’’i aress da vess liaa l’ü a l’òolt’’’, cuma spiegaa a la pàgina da cuurdinazziú di dialecc.
  • si i esiist da le diverse upziú pal nomm d'un artícul (par esempi, nomm da plante e d'animaal, u da citaa/sità: Bèrghem/Bèrgum, Milà/Milan), tentée da druvá chela in del dialett currispundent. Par tüte le otre fasii le pàgine da redirezziú necessàrie.
  • ’’’Indichée al principi dal artícul che dialett e che urtugrafía vuu sii drée a druvá, cuma spiegaa chí!’’’ Si vuu truvii una pàgina senza chesta spezzificazziú, gjuntée al inizzi ul còdas {{nodial}}: la parissarà la taula:
Nuvola apps important square.svg
Nota: Par piasé, specifichee la variant e l'urtugrafía ch'a sii dree a duvrá
Per piasé, spessìfichi la variant e l'ortograféa ch'a sìf dré a dövrá
Nuvola apps important square.svg

e l’artícul al sarà gjuntaa autumaticameent a la categuria di artícuj senza spezzificazziú da dialett. A pudii anca

    • fa sü una bueta semplificada pal vòost dialett e la vosta urtugrafía
    • dumandá a vargü ch’al faga.