Utente:Insübrich/Sabiun
Da Wikipedia.
La partisela Tau (o tauun) l'è una partisela elementara cun carica negativa e una masa de 1,777 MeV. A lee l'è asuciada un'antipartisela e un neütrin. El tauun l'è clasificaa intra i leptun, l'è una partisela de tersa generasiun e la decad a la svelta per vegnì una partisela stabil. Per la cunservasiun del nümer leptonich, un neütrin tauonich el vegn creaa quand un tauun el decad per vegnì un leptun püsee leger (muun o eletrun). Anca se'l gh'ha una masa püsee granda e l'è minga stabil, el tauun l'è cumpagn al'eletrun.
La spetruscupia XAS (X-Ray Absorption Spectroscopy) la stüdia cume'l va el cueficient de surbiment d'una sustansa in funsiun del energia de la radiasiun X, prima de la söja de surbiment futueletric fina a 1000 eV dopu la söja.
Vist che gh'emm de cambia l'energia de la radiasiun e che el signal che'l vegn föra del campiun l'è de solet 1/1000 del segnal tutal, se dupra una surgent de ragg X cun brilansa granda per una larga banda d'energia: una lüs de sincrutrun. Quest l'è propi un prublema perchè se poden fa i speriment dumà in dii laboratori dii sincrutrun.
El bidofun (in ingles washtub bass), ciamaa anca liron o tulòn, l'è un istrüment müsegal de la fameja dij curdofun piśigaa. El strument l'è cumpagn cume timber del viuluncell e del viurun.
El pö vess grant anca püśee de düü meter e'l pö vess sunaa 'me vus percüśiva e 'me vus melodica.
Per fà sü un bidofun ghe vören:
- un bidun de legn, de plastica o metall;
- un manich de la scua, de legn dür, lungh preśapocch düü meter;
- una corda cunt un diameter max de 0,5 cm;
- düü bülun cun la ranèla
- una vid cun l'ugiö.
La costruzione è relativamente semplice, basta forare il fondo del bidone nel centro, bloccare i due bulloni uno da una parte ed uno dall'altra del fondo con le rondelle inserite in modo che il bidone non si rovini, fissare la corda all'occhiello da una parte e dall'altra al capo del manico di scopa. Si incide poi una tacca nel manico della scopa in modo che sia semplice appoggiarla al bordo del bidone. Ora si pone il problema di fare uscire le onde sonore dallo strumento. Tra le soluzioni migliori del legno sagomato in maniera da tenere il bidone lievemente inclinato e discosto da terra.
El premi Nobel l'è un premi per i gent che hann faa ricerch, invensiun e istrüment rivulünar, e che hann daa cuntribüü impurtant a la sucietà. A l'è cunsiderà el premi püsee impurtant in del munt d'incö.
El premi el fa part dij ültim vuluntà del Alfred Nobel, un indüstrial svedes e l'inventur de la dinamitt.

