Metai

De Wikipedia

Chel articul chí l'è dumà un sbozz. Se violter sii bun de mètegh dent un quejcoss de pü, preocüpeves minga e pruvégh. Inscí de vègh un'ideja de tücc i olter sbozz, vardee chinscí.

Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental urtugrafia ünificada.

In chímica, sa ciamen metàj i element chímich che pöden furmà catiún e ligàm jònich; i metàj a custitüissen vün di grüp principàj de element, insèma cunt i gas nòbil, i minga metàj e i mèzz-metàj. In de la taula periòdica, i metàj a hinn i element a manzína de la línia tra 'l bor e 'l pulòni.
Generalment i metàj i sbarlüscen, i g'hann densità e pont de füsiun volt, a hinn maleàbil e dür e g'hann buna cundütività tèrmica e elétrica; quij prupietà chí a vègnen dal fat che i gh'hann poch eletrún de valénza.

I metàj a fúrmen la magiur part de la taula periòdica, e se spartíssen in sés séri chímich:

• metàj alcalítt
• metàj alcalítt-terus
• lantànit
• atínit
• metàj de transiziun
• metàj del blòch p, o ólter metàj

v • d • e Taula periòdica

Grupp 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Períut 1 1 H 2 He 2 3 Li 4 Be 5 B 6 C 7 N 8 O 9 F 10 Ne 3 11 Na 12 Mg 13 Al 14 Si 15 P 16 S 17 Cl 18 Ar 4 19 K 20 Ca 21 Sc 22 Ti 23 V 24 Cr 25 Mn 26 Fe 27 Co 28 Ni 29 Cu 30 Zn 31 Ga 32 Ge 33 As 34 Se 35 Br 36 Kr 5 37 Rb 38 Sr 39 Y 40 Zr 41 Nb 42 Mo 43 Tc 44 Ru 45 Rh 46 Pd 47 Ag 48 Cd 49 In 50 Sn 51 Sb 52 Te 53 I 54 Xe 6 55 Cs 56 Ba * 71 Lu 72 Hf 73 Ta 74 W 75 Re 76 Os 77 Ir 78 Pt 79 Au 80 Hg 81 Tl 82 Pb 83 Bi 84 Po 85 At 86 Rn 7 87  Fr  88 Ra * * 103 Lr 104 Rf 105 Db 106 Sg 107 Bh 108 Hs 109 Mt 110 Ds 111 Rg 112 Uub 113 Uut 114 Uuq 115 Uup 116 Uuh 117 Uus 118 Uuo * Lantàniit 57 La 58 Ce 59 Pr 60 Nd 61 Pm 62 Sm 63 Eu 64 Gd 65 Tb 66 Dy 67 Ho 68 Er 69 Tm 70 Yb ** Atíniit 89 Ac 90 Th 91 Pa 92 U 93 Np 94 Pu 95 Am 96 Cm 97 Bk 98 Cf 99 Es 100 Fm 101 Md 102 No Séri chímich Metàj alcalítt Metàj alcalítt-teruus Lantàniit Atíniit Metàj de transizziun Metàj del blòch p Mèzz-metàj Minga metàj Alògen Gas nòbil Cudifica dii culur duperaa per i nümer atòmich: I elemeent cunt ul nümer atòmich scrivüü in blö a inn líquit a temperadüra e pressiun standard (TPS); Quii scrivüü in véert a inn gasuus a TPS; Quii scrivüü in negher a inn sòlit a TPS; Quii marcaa in russ a inn sintétich (tüti sòlit a TPS); Quii marcaa in gris ann munan de vèss staa descuvèert.