Mecanism de la reasiun

Da Wikipedia.

El mecanism de la reasiun l'è l'insèma dij prucess elementar che süceden in d'una reasiun chimica. Un mecanism el descrif tütt quel che'l sücet in urdin de temp in di pasagg de la reasiun: la descrisiun del stadi de transisiun, dij ligamm che se rumpen e de quij che se furmen, insema a la velucità de tücc i passagg che l'è – in pocch paroll – la custant cinetica (se l'è pusibil de misürala) e l'urdin de reasiun. Un mecanism cumplett a'l dà anca infurmasiun del laurà del catalisadur, dij reatif dupraa, de la stereuchimica, dij prudott e de la sò quantità.
I infurmasiun per descuvrì el mecanism a hinn i datt cinetich e termuchimich o anca i risültaa de speriment püsee cumplicaa, per esempi, de quij che dupren mulecul segnaa cunt i isòtup. In particular, el cambiament de la velucità de la reasiun quand che una mulecula la se segna cunt un specifich isòtup el se ciama efètt isutòpich cinetich. Quest fenomen a l'è dupraa per capì qual è'l stadi che'l cumanda la cinetica de la reasiun chimica, che l'è el stadi che'l va püsee adasi. 'sta segnadüra l'è buna anca per capì induè che l'è el sitt de ligamm tiraa denter in del prucess de s'cisiun. El svilüpp de la femtuchimica a'l vütarà a determinà in manera sperimentala el mecanism de reasiun, che fina a adess el s'è podüü dumà pustülà.
Se ciama mulecularidà el numer de sustans chimich ch'a g'hinn in d'un prucess elementar. Reasiun munu- o bimulecular a hinn quij püsee nurmaj rispett a quij trimulecular, ch'a hinn propi rar.
I mecanism de reasiun a hinn impurtan per la chimica urganica, e a hinn stüdiaa in manera sistematisada per un fracch de reasiun. Per la biuchimica el mecanism el serviss anca per definì cundisiun fisiulogich o fisiupatulogich. Per la chimica indüstriala i mecanism a hinn impurtant perchè dann i infurmasiun per truà i cundisiun püsee bün per i reasiun: suratütt i cundisiun uperatif de cuncentrasiun, presiun, temperadüra e la catalisi.