Lé
De Wikipedia
| Lé | |
| Stàto | Itàlia |
| Cantù (CH) | |
| Regiù (IT) | Lumbardía |
| Pruvìncia (IT) | Brèsa |
| Altèsa | 66 m |
| Süperfìcie | 58,64 km² |
| Abitàncc | 13998 (ISTAT, 2008) ab. |
| Densità | 239 ab/km² |
| Frasiù | Castelèt, Milsanèl, Porsà |
| Cümü cunfinàncc | Bagnöl, Sìgole, Ghét, Manèrbe, Otalènc, Oflàga e Paù |
| NPA | CH- |
| CAP | IT-25024 |
| Prefìs del telèfono svìser | +41 |
| Prefìs del telèfono italià | +39 030 |
| Patròno | Sancc Vitàl e Marsiàl |
| Sito del cümü | |
| Vardee ul Prugett di cumün | |
Lé (en Italià: Leno), l'è 'n cümü de 14000 abitàncc de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt endèla Bàsa Bresàna a 22 km a Sud de la cità de Brèsa.
El teretóre de Lé l'è abitàt amò de l'época dei Romàni e facilmènt prima amò apò a dei Cèlti Cenòmani che i gh'éra ocupàt la pianüra a sud de Brèsa. I nom de le frasiù de Milsanèl e Porsà i fa pensà a nòm asegnàc quàn che gh'è stat fat la centüriasiù dei teretóre de la Pianüra Padana a dei legionàre de nòm Milicius e Portius.
[Mudifega] L'Abasìa de Lé
Ai tép dei Longobardi, sö ùrden del re Desiderio, a Lé gh'è stat fat sö 'na Abasìa che g'ha ciapàt en póc tép 'na grant emportànsa e che controlàa teré, mìa apéna 'ndèla bàsa bresàna ma apò a 'ndèle pruvìnce e regiù vizìne, 'nfìna al Piemónt, l'Emìlia e la Toscàna (el pas de la Cìsa, per en cèrto perìodo l'è stat controlàt de l'Abasìa de Lé).
Le béghe col Vèscof de Brèsa, i incèndi del 1135 e 1148, e le vicènde de la stória le g'ha fat calà la potènsa che l'Abasìa l'ìa riàda a ciapà, al pónt che 'ndel 1205 i abitàncc de Lé i s'è riultàcc cutra a l'abate per otègner 'n piö grànda autonomìa.
Adognimòdo, l'abasìa la perdarà 'mportànsa de menemà e 'ndel sècol XV Bartolomé Averoldi, l'öltem dei abati de Lé el la cedarà al cardinàl Pietro Foscari en càmbe de la séde vescuvìl de Spàlato.
De ché 'n aànti, l'abasìa la sarà sèmper de piö abandunàda al sò destì e l'ìa dientàda póc de piö che 'na ruìna dirocàda, 'nfina a che la Repüblica de Venésia la g'ha dat mandàt a la faméa Dossi, che l'ìa dientàda padrùna del monastér e de le tère 'ntùren, de sbàter zó apò a chèi quàter mür che restàa, Al dé d'encö, söl sit de l'abasìa se tróa 'na abitasiù fàda sö 'ndèl sècol XIX.
