Juglans regia

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá
Chest artícol a l'è scricc in Bergamàsch, ortograféa del Dücat semplificada Lombard oriental
Juglans regia L.
Fòie, fiùr e fröcc de Juglans regia
Fòie, fiùr e fröcc de Juglans regia
Classifigazion sientífiga
Regn: Plantae
Division: Magnoliophyta
Clas: Magnoliopsida
Ùrden: Fagales
Famìa: Juglandaceae
Zèner: Juglans
Spéce: Juglans regia
Nomm binomial
Juglans regia
L.

Ol Juglans regia (in Bergamàsch, in Bresà e Lumbard Ucidental: Nus;), specie de la famèa di Juglandaceae, lè öna pianta ólta fina a 25 méter, che la é da l'Asia Minùr e l'è stacia portada 'n Euròpa e l'è cultiada per i sò fröcc e suradetöt per la sò lègna.

Fòie[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

De sólet con 7 foiuline, a furma de öf, ma 'mpó a pónta e co l'òrlo intréch; la fòia compòsta l'è lónga fina a 40 ghèi e l'è bèla érda quando l'è cresida, ma apéna la böta i foiuline i gh'à ü culùr ért - rós.

Fiùr[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Ol Nus l'è monòico, cioè 'l gh'à di fiùr dóma maschìi e di fiùr dóma feminìi sö la stèsa pianta. Piö che de fiùr maschìl gh'è de parlà de 'nfiurescènsa maschìl, ön insèma de tace fiùr maschìi. L'infiurescenza del nùs l'è ü gèner particulàr de spiga, l'è öna spiga che la pènt in zó 'nvèce de sta sö drécia come 'n del formét e l'è ciamada amènto. L'è töta érda, lónga fina a dés ghèi e la böta prima di fòie o 'nsèma a i fòie.

I fiùr feminìi i crès invece desperlùr o 'n dù o trì e pò a lur i è töi vércc.

Fröcc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

I fröcc (i nus) i si a maia, i è grancc piö o méno compàgn d'ün öf, i è de culùr prima ért e pò sèmper piö scùr de manimà che i marüda; tiràt vià la rösca scüra, la signa fò la nus col sò gös de lègn de spàca per tirà fò 'l gaöm che l'è chèl che s'maia.

Ol Nus americà o Nus nìgher[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Ol Nus l'è mia de confónt col Nus americà o Nus nìgher, che l'è 'l Juglans nigra, che l'è ün ótra spéce ach se 'mpó la ghe sömèa al Nus.