Canton Grisun
De Wikipedia
 |
Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard ucidental urtugrafia ünificada. |
El Canton Grisun (tudesch: Graubünden; rumanc: Grischun; frances: Grisons, talian Grigioni), l'è el püssee grand e el püssee uriental di 26 canton de la Svizra. Insema al Tisin, l'è vün di dü canton induè che se la parla la lengua lumbarda.
Cuntegnüü |
[Mudifega] Lengua
El cantun Grisun a l'è l'ünegh cantun svizer che 'l gh'ha trì lenguf ufiziaj: el tudesch, el rumanc e 'l talian. El lumbard l'è la quarta lengua, ma l'è mia recugnussüü ufizialment. El Grisun a l'è l'ünegh cantun de lengua rumancia.
I dialet tudesch del Grisun fan part de dü grüp principaj:
- el tudesch svizer che'l se parla in de la capital Coira e in de la püssee part del cantun;
- el tudesch walser, che'l se parla in di enclav e isul lenguistich walser che gent del Vales i aveva fundaa in del temp medieval.
El dialet de Samignun, l'ünegh dialet svizer che'l fa part del grüp di dialet tirules (bavares-austriach).
Cinch dialet principaj (ses cunt el Jauer) fan part de la lengua rumancia: el Sursilvan, el Sutsilvan, el Surmiran, el Puter e'l Vallader. El rumanc al gh'ha anca una furma standard cumüna, ciamada rumantsch grischun.
In del teritori con lengua ufiziala taliana, se parlen di dialet lumbard alpin.
[Mudifega] Statistich
Abitant e maderlengua (2000):
- tudesch: 127'755 (68%)
- rumanc: 27'038 (14%)
- talian: 19'106 (10%) (al tira dent anca el lumbard)
- alter: 13'159 (8%)
 Lenguf ufiziaj in Grisun in del 1860 |
 Lenguf ufiziaj in Grisun in del 2000 |
 Distribüziun di lenguf ufizial in Grisun in del 2000 |
[Mudifega] Distret
El cantun a l'è dividüü in 'sti distret chì:
- Albula
- Bernina
- Hinterrhein
- Imboden
- Inn
- Landquart
- Maloja
- Moesa
- Plessur
- Prettigovia/Davos (Prättigau/Davos)
- Surselva
