Dialett Venezian
El dialett venezian o dialett vènet lagunar (Vènet: diałeto vèneto łagunar o vèneto de mar) l'è on dialett de la lingoa vèneta parlaa a Venezia e in dij zòn a lé vesin. L'è staa, cont el Latin, la lingoa official de la Republega Veneziana e donca l'è el dialett vènet che l'era parlaa in tutt i colòni che i Venezian aveven fà sù intel Mediterranee. L'è nassuu intela Laguna Vèneta, ma poeu, quand i abitant dij isol hann comenzaa a emigrà vers l'intern, el s'è on poo diffonduu anca intel Vènet continental. Su on quaj de isol i variant pòden vess pussee notabil, comè se poeu vedè a Ciòza. Al dì d'incoeu, el Venezian l'ha ona granda influenza aj alter dialett del Vènet, che a vòlt hinn staa pròpri sostituii de quèst. Ma a Venezia gh'hinn dij caratteristegh che hinn pròpri different de tutt i alter variant, sia de parnonzia che de grammatega:
- Vocaj pussee serraa: fiói inveci de fiòi (=bagaj); caréga inveci de carèga (=cadrega);
- "Gi" inveci de "j": megio inveci de mejo (=mèj); tagiàr inveci de tajàr (=tajà);
- Gh'hinn minga dij dòpi.
- I verb finissen nò in "e": magnàr inveci de magnàre (=mangià): savér inveci de savère (=savè);
- Dij verb in "ar" diventen in "e": tàxer inveci de tàsar (=tasè); béver inveci de bévar (=bev); piàxer inveci de piàsar (=piasè); E poeu, dij vòlt, se dis taxér, bevér, piaxér (per influenza dij verp italian tacére, bére, piacére);
- Ti ti ga visto (=t'heet vist) inveci de ti te ghé visto;
- Łù ga visto (=Lù l'ha vist) inveci de łu el ga visto;
- Ti ti farà (=ti te fareet) inveci de ti te faré;
- La segonda persona singolar dij verb ausiliar (vess, avègh) e servij (vorè, podè, avègh de) l'è istessa a la terza: ti ti xé (=ti te seet) inveci de ti te sì; ti ti pól inveci de ti te pòi (=te pòdet); ti ti vól inveci de ti te vòi (=te voeurett);
- La segonda persona plural dij verb in ér la fa in é inveci he in ì: gavé inveci de gavì(=gh'avii); volé inveci de vuì (=vorii);
- Intel Venezian antich "Venezia", che in vènet l'è ciamada Venezsia, l'era dita Venexia.
On famos grupp musegal che'l cantava in Venezian l'era quèll dij Pitura Freska, che hànn sonaa anca a Sanremo.
