Corylus avellana

Chest artícol a l'è scricc in Bergamàsch, ortograféa del Dücat semplificada

Corylus avellana L.
occ.: nisciöl or.: nisöla / nösöla / còler
Fòie, fiùr e fröcc de Corylus avellan
Classifigazion sientífiga
Regn: Plantae Division: Magnoliophyta Clas: Magnoliopsida Ùrden: Fagales Famìa: Betulaceae Zèner: Corylus Spéce: Corylus avellana
Nomm binomial
Corylus avellana L.

Ol Corylus avellana (in Bergamàsch Nisöl o ach Còler; en Bresà: Nisöl, Nisöla, Nösöl o Nösöla; in Lumbard Ucidental Pianta di nisciöl), specie de la faméa di Betulaceae, lè ü boscàl ólt fina a 5/6 méter, che l' vé da l'Euròpa e da l'Asia Minùr e l' crès selvàdech da la pianüra fina ai 1.300 méter.

Fòie

Lónghe fina a 12 ghèi, i è piö o méno tónde, ma con öna bèla pónta che la signa fò e i è pò 'mpó a cör a la base; l'órlo l'è dò ólte dentàt (l'gh'à dò ùrdegn de décc). Sura i è érde, sóta i è piö ciare e 'mpó peluse.

Fiùr

Ol Corylus avellana l'è monòico, cioè 'l gh'à di fiùr dóma maschìi e di fiùr dóma feminìi sö la stèsa pianta. Piö che de fiùr gh'è de parlà de 'nfiurescènsa , ön insèma de tace fiùr.

L'infiurescensa maschìl del nisöl l'è ü gèner particulàr de spiga, l'è öna spiga che la pènt in zó 'nvèce de sta sö drécia come 'n del Formét e l'è ciamada amènto. L'è zalda, lónga fina a dés ghèi e la böta ü bèl tòch prima di fòie, de spès zamò 'n zenér i amènti i è zamò bötàcc.

L'infiurescensa feminìl la sömèa a ü böt, l'è picinina e la gh'à ü ciöf rós sö 'n sima.

Fröcc

I fröcc (i nisöle) i si a maia, i è grande piö o méno 2/3 ghèi, i gh'à 'l sò gös de lègn de spàca per tirà fò l'arma.

Ol Nisöl de Dalmasia e 'l Nisöl de Costantinopoli

Ol Nisöl l'è mia de confónt col Nisöl de Dalmasia, 'l Corylus maxima e gnà col Nisöl de Costantinopoli, ol Corylus colurna che i è dò ótre spéce ach se 'mpó i ghe sömèa al Nisöl.