Castelnaudary

De Wikipedia
Va a: navegá, truvá


Blue question mark.svg

Par piasé, specifichee la variant e l'urtugrafía ch'a sii dree a duvrá

Per piasé, spessìfichi la variant e l'ortograféa ch'a sìf dré a dövrá
Blue question mark.svg


El canal del Mesdé a Castelnaudary

Castelnaudary (Castellnou d'Arri en ucità e català) a l'è 'n cümü fransés del departimènt de l'Aude, endèla regiù de la Lenguadòca-Rossiù.

Castèl Nòu d'Arri s'al taca a l'andega proensa del Lauragais (cat. Lauraguès), cüna del catarism. La éla a l'è cognussüda pel sò Cassolet, da che a l'è la capitala mondiala e pel sò Grand Bassí, important port söl Canal del Mesdé.

Aministratif[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

  • còdes postal : 11400
  • còdes INSEE : 11076
  • 11 600 abitanc
  • 4 772 ètar
  • Altitüden média : 165 m

Monümenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

  • El Grand Bassí

Sö la domanda di abitanc de la éla, Pierre-Paul Riquet, conseitur del Canal del Mesdé (alura Canal Royal du Languedoc), e François Andréossy, geòmetra espert, i à fat de Castèl Nòu d'Arri el cör teg·nolòsegh de chèsta övra, per la costrüssiú del Grand Bassí. A l'è l'önega distesa d'eigua de chèsta dimensiú (7 ètar) entra Tolosa e Sète (cat. Seta). La vista de la éla a l'è miràbel: d'un costat le cjüse Sant-Ròch i è una ilüstrassiú de l'art e de la tèg·nica de l'övra; de l'óter, sa la tröa l'Isola de la Sibèla (Ile de la Cybèle) conseída, en chèst paes de vènt, come diga.

En 1997 chèst bassí al è stat classificat a l'inventare del patrimone de l'ümanità, per l'Unesco.

  • La colegjala St Michel

Sitüada aj confí del nöf Regn de Fransa daspus el Tratat de Paris (1229), la gesa, costrüida a partí de 1240 fí al 1270, a l'è conseída come un tempe fortessa de stil romà.

En 1317, al momènt de la creassiú del vescu·at de Saint-Papoul -conseít per limitá le pretese del vèscuf de Tolosa- la gesa a l'è eleada al rangh de Colegjala. Al passaas del Prínsep négher en 1355, la gesa a l'è trada zó en part.

L'edifisse al è remanesat de bú aj sécoj XIV, XV, XVIII e XIX, per parí, al dé d'encö, come un grand edifisse de stil gòtegh dotat de nöf capele laterale e d’una imposanta flessa piramidala de che la sima la cölmina a 50 méter. Grand òrghen de la fí del XVIII sécol.

En 1553, la Caterina de Médicis, cöntessa del Lauragais (cat. Lauraguès), a l'à fat del cöntàt un baliaas e l'andegh castèl a l'orísen de la éla al deénta un Presidial. Al serviss de prisú daspus la revolüssiú Fransesa e fí al 1926. Al dé d'encö al cüstodiss un müsé.

  • El mulí de Cugarel (XVII sécol)

Castèl Nòu d'Arri al è cognossit per i sò mulí a vènt. Al deböt del XIX sécul amò, de vinte a trènta mulí i ornàa i bord del Grand Bassí. El mulí del Cugarel al costitüiss üna de le darere vestise de chèsta época gloriusa e al ofriss una vista a pèrta d'ögg sö la éla e la plana del Lauragais (cat. Lauraguès).


Trada sö en 1783, per i besògn de l’Ospedal, l’ofissina la repara una remarcàbela colessiú de àmpole de farmàssia en fajensa de Moustiers (XVIII sécol) e en porselana de tip Empere del XIX.

Aenimenc[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

Figüre sélebre[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]


Gastronoméa[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

El cassolet al è una spessialità de Castèl Nòu d'Arri.

Vardí apó[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]

  • El quart Régiment Étranger regimènt d'istrüssiú de la Légion Etrangère.
  • Le cjüse del Canal del Mesdé.
  • L'üna de le trè éle d'óe el Cassolet al saress orisinare.
  • Una bötega d'ofelé : l'Alléluia de Castèl Nòu d'Arri.
  • El cassolet al gh'arèss el sò nomm de la cassöla en tèra cöida smaltada fabricada a Issel mia delons de Castèl Nòu d'Arri

Liam de föra[Mudifega | mudìfica 'l sorgènt]